Categoriearchief: atheïsme

De atheïst

Het vak levensbeschouwing zou zichzelf niet serieus nemen, als het zich niet bezig zou houden met de niet-godsdienstige levensvisies, met name het atheïsme. Vermoedelijk omdat hèt atheïsme niet bestaat, het ook vrij abstract is, er geen echte buitenkant aan te zien is en sommige docenten mogelijk denken dat ze met aandacht voor dit verschijnsel meteen ook de kat op het spek binden, kom ik het in de bovenbouwcurricula niet zo vaak tegen.
Voor wie meent, dat serieuze aandacht voor het atheïsme zuiverend kan werken voor wie wel gelooft in God, is er een interessante webstek, die van Bart Klink, in1984 geboren in Apeldoorn en docent aan de VU. Hij beschrijft zijn gelovige jeugd, zijn intellectuele worsteling met het hervormde geloof, de duik in het new agekamp en vervolgens het loslaten van ieder godsgeloof op grond van wat hij noemt intellectuele integriteit.

Zijn webstek bevat een uitgebreid aantal artikelen over evolutie en creationisme, bijbelonderzoek, atheïstische argumenten en kritiek op theïstische argumenten, een afdeling drogredeneringen en nogal wat links naar Nederlandstalige en buitenlandse webstekken. Een docent die zijn leerlingen aan het werk wil zetten met een studie naar het atheïsme zal hier een goudmijn aantreffen. Surf naar http://www.deatheist.nl

Citaten van atheïsten

Het is soms wel gemakkelijk om leerlingen bij een thema ter introductie een aantal uitspraken voor te leggen, waarop zijn kunnen reageren vanuit de vraag, welke uitspraak hen zeer, niet of helemaal niet aanspreekt. Vaak komen daar interessante gesprekken van, die vervolgens tot verdieping kunnen leiden.
Een andere manier is om na enkele lessen over een thema de leerlingen uit een serie uitspraken te laten kiezen zodat ze over een of twee ervan een dieper gravende bespiegeling kunnen schrijven als afsluiting van het thema.
De volgende serie is afkomstig van mensen met een atheïstische inslag:

20. A man is accepted into a church for what he believes and he is turned out for what he knows. Samuel Clemens (Mark Twain)
19. Philosophy is questions that may never be answered. Religion is answers that may never be questioned. Anonymous
18. With or without religion, you would have good people doing good things and evil people doing evil things. But for good people to do evil things, that takes religion. Steven Weinberg
17. Since the Bible and the church are obviously mistaken in telling us where we came from, how can we trust them to tell us where we are going? Anonymous
16. The invisible and the non-existent look very much alike. Delos B. McKown
15. Two hands working can do more than a thousand clasped in prayer. Anonymous
14. Blind faith is an ironic gift to return to the Creator of human intelligence. Anonymous
13. What can be asserted without proof can be dismissed without proof. Christopher Hitchens
12. I contend that we are both atheists. I just believe in one fewer god than you do. When you understand why you dismiss all the other possible gods, you will understand why I dismiss yours. Stephen Roberts
11. It ain’t the parts of the Bible that I can’t understand that bother me, it is the parts that I do understand. Mark Twain
10. Atheism is a non-prophet organization. George Carlin
9. Absolute faith corrupts as absolutely as absolute power but absolute power is corrupt only in the hands of the absolutely faithful. Anonymous
8. Gods are fragile things; they may be killed by a whiff of science or a dose of common sense. Chapman Cohen
7. When one person suffers from a delusion, it is called insanity. When many people suffer from a delusion it is called religion. Robert Pirsig
6. Animals do not have gods, they are smarter than that. Ronnie Snow
5. Most religions prophecy the end of the world and then consistently work together to ensure that these prophecies come true. Anonymous
4. Religions are like pills, which must be swallowed whole without chewing. Anonymous
3. If I were not an atheist, I would believe in a God who would choose to save people on the basis of the totality of their lives and not the pattern of their words. I think he would prefer an honest and righteous atheist to a TV preacher whose every word is God, God, God, and whose every deed is foul, foul, foul. Isaac Asimov
2. Religion is regarded by the common people as true, by the wise as false, and by the rulers as useful. Seneca the Younger
1. Is God willing to prevent evil, but not able? Then he is not omnipotent. Is he able, but not willing? Then he is malevolent. Is he both able and willing? Then whence cometh evil? Is he neither able nor willing? Then why call him God? Epicurus
Bron: http://listverse.com/2010/09/17/20-more-quotes-by-atheists/

De tweede serie ging aan de eerste vooraf en waren citaten van bekende atheïsten:

1. Creationists make it sound like a ‘theory’ is something you dreamt up after being drunk all night Isaac Asimov
2. I don’t believe in God. My god is patriotism. Teach a man to be a good citizen and you have solved the problem of life. Andrew Carnegie
3. All thinking men are atheists. Ernest Hemingway
4. Lighthouses are more helpful then churches. Benjamin Franklin
5. Faith means not wanting to know what is true. Friedrich Nietzsche
6. The fact that a believer is happier than a skeptic is no more to the point than the fact that a drunken man is happier than a sober one. George Bernard Shaw
7. Say what you will about the sweet miracle of unquestioning faith, I consider a capacity for it terrifying and absolutely vile. Kurt Vonnegut
8. I believe in God, only I spell it Nature. Frank Lloyd Wright
9. Man will never be free until the last king is strangled with the entrails of the last priest. Denis Diderot
10. A man is accepted into a church for what he believes and he is turned out for what he knows. Samuel Clemens
11. The whole thing is so patently infantile, so foreign to reality, that to anyone with a friendly attitude to humanity it is painful to think that the great majority of mortals will never be able to rise above this view of life. Sigmund Freud
12. Religion is regarded by the common people as true, by the wise as false, and by the rulers as useful. Edward Gibbon
13. The church says the earth is flat, but I know that it is round, for I have seen the shadow on the moon, and I have more faith in a shadow than in the church. Ferdinand Magellan
14. Not only is there no god, but try getting a plumber on weekends. Woody Allen
15. It’s an incredible con job when you think about it, to believe something now in exchange for something after death. Even corporations with their reward systems don’t try to make it posthumous. Gloria Steinem
http://listverse.com/2007/12/07/top-15-quotes-by-famous-atheists/

Wie gaven het atheïsme een slechte naam?

Op een van mijn favoriete webstekken http://listverse.com werd 5 juni 2010 een lijst gepubliceerd van tien mensen die het atheisme een slechte naam hebben bezorgd. Daar kwamen namen naar voren als Napoleon Bonaparte, Alfred Kinsey, Jim Jones, Stalin, Mao Tse Tung en Mussolini.

Mijn vermoeden is dat de top tien bedoeld is om een tegenwicht te geven tegen al die aantijgingen, dat in naam van het christendom of breder ‘God’ de meeste wandaden in de geschiedenis zijn gepleegd. Het is interessant te lezen wat de reden is waarom de tien mensen opgenomen zijn en waarom bijvoorbeeld Hitler niet in het lijstje is terechtgekomen.

In de ruim driehonderd reacties die op deze lijst ingezonden zijn, komen allerlei interessante opmerkingen naar voren:
– waarom deze tien mensen?
– in naam van God zijn wel mensen mishandeld, in naam van het Atheisme niet.
– Weet de schrijver wel wat atheïsme is?
– Vier van de tien zijn communisten, zie je wel?

De lijst en de reacties zouden voor een geïnteresseerde docent een uitgangspunt kunnen zijn om voor leerlingen die zich al dan niet zelfstandig met onderzoek naar het atheïsme willen bezighouden een uitgewerkte opdracht te formuleren.

De lijst is op de volgende link te vinden.

Bijbel in legoblokjes

Sinds 2001 is The Reverend Brendan Powell Smith bezig om de bijbelse verhalen om te zetten in legoblokverhalen. Zijn eigen webstek is http://www.thereverend.com/, waar hij zich als een rasechte atheist etaleert, die niets moet hebben van de georganiseerde religie. In Trouw werd op 15 februari 2003 al aandacht aan de steentjesbijbel besteed.

“The Brick Testament van Brendan Powell Smith volgt, aldus de kunstenaar, nauwgezet de bijbeltekst. Maar in de keuze van passages treft vooral zijn belangstelling voor pikante, schokkende en anderszins opmerkelijke verhalen. ‘De moreel aanvechtbare passages’, noemt Smith ze. En zijn ze al niet seksueel getint, geeft hij er wel een erotische draai aan.

Om jeugdige lezers (en gevoelige volwassenen) te behoeden voor emotioneel ongemak, levert Smith vier waarschuwende symbolen, te vergelijken met de Nederlandse Kijkwijzer. N staat voor naakt, V is geweld, S seks en C gevloek. Het zal de jonge surfer eerder aantrekken dan afstoten.

Smith’ Genesis wemelt van de waarschuwingen, de evangeliën zijn niet erg schokkend, bij de brieven van Paulus is het weer oppassen. Smith heeft het zinnenprikkelendste boek uit de Bijbel, het Hooglied, nog niet in lego omgezet.

Ontwerper Smith, die naar eigen zeggen religie en filosofie studeerde, verbaast zich over een geloof dat zich baseert op een ‘bizarre tekst’, zei hij tegen het studentenblad Columbia Chronicle. De Bijbel is een boek vol ‘oorlog, extreem geweld, onversneden racisme en een God die zijn humeur verliest en er een idioot gevoel voor rechtvaardigheid op nahoudt, met een zoon die ongelovigen in het hellevuur werpt ten bewijze van een liefdevolle en genadige Schepper’.
Er komen, vertelt Smith, reacties van atheisten die zich kostelijk hebben vermaakt. Helemaal geslaagd in zijn antigodsdienstige opzet is Smith niet, geeft hij toe. Een leraar van een Amerikaanse zondagsschool vertelt de bijbelverhalen niet meer met vilten plaatjes, maar aan de hand van het ‘steentjestestament’.”

De verhalen zijn via de volgende link te vinden.

Hoog IQ leidt vaak tot atheïsme

Het Reformatorisch Dagblad van 27-2-2010 schrijft over een onderzoek naar IQ en atheïsme:

“Mensen met een hoog IQ hebben vaker voorkeur voor liberale en atheistische opvattingen dan mensen die lager scoren qua intelligentie.
Dat blijkt uit onderzoek van Britse wetenschappers dat komende maand wordt gepubliceerd in het wetenschappelijk tijdschrift Social Psychology Quarterly.
Volgens de wetenschappers is er een verband tussen een hoog intelligentieniveau en opvattingen van liberale snit. Zij legden het verband na analyse van een onderzoek waarbij duizenden Amerikaanse scholieren in hun tienerjaren werden gevolgd.

Ondervraagden die zichzelf omschreven als “zeer liberaal” hadden tijdens hun puberteit een IQ van 106, leeftijdgenoten die zichzelf “zeer conservatief” noemden een IQ van 95. Op godsdienstig terrein was het beeld hetzelfde: mensen met een IQ van 103 zeiden “in het geheel niet religieus” te zijn, degenen met een IQ van 97 noemden zich “zeer religieus”.

Achter de uitkomsten van het onderzoek gaat een evolutionistisch concept schuil, zo blijkt. Volgens onderzoeksleider S. Kanazawa tonen de gegevens aan dat religie lange tijd nodig was om natuurlijke verschijnselen te verklaren en de angst ervoor weg te nemen. “Intelligente kinderen gaan in hun groei in tegen de trend om in God te geloven. Zij worden atheisten”.

Prof. dr. H. M. van Praag, emeritus hoogleraar psychiatrie, is niet verbaasd dat intellectuelen afscheid nemen van het geloof. “Zij vinden zichzelf heel verstandig en doen het geloof van anderen af als archaisch”. Van Praag noemt het een ‘verarming’ als mensen alleen op rationele manier de werkelijkheid bezien. “Er zijn intellectuelen die echt vinden dat het geloof iets is van de oude doos. Maar onder hen zijn ook veel meelopers.” ”

The postsecular society

In Te Denken Geven 4, hoofdstuk 3 gaat het over de crisis van de levensbeschouwingen, culminerend in het verlies van de geloofwaardigheid van de grote verhalen en de alternatieven die uit deze crisis zijn voortgekomen. Een belangrijk onderdeel van het hoofdstuk is de verlichting, die zich als alternatief voor het christendom sinds de Franse revolutie heeft geafficheerd en pocht dat met haar opkomst de religie een zekere ondergang tegemoet gaat. In de documentaire ‘The Postsecular Society’ wordt deze visie met verve ondergraven door Charles Taylor, Karen Amstrong en John Gray. Zij maken ons duidelijk dat de religie nooit weg is geweest uit de samenleving en dat veel zogenaamde seculiere projecten door en door religieus genoemd kunnen worden. Hieronder de samenvatting van de documentaire, die 28 december 2008 door de BOS werd uitgezonden en ongeveer 45 minuten lang is.

Toespraak van Habermas over dit begrip: Waarom kunnen geseculariseerde samenlevingen post seculier genoemd worden. Religie heeft nog steeds invloed en relevantie. De these van de verlichting dat de religie zou verdwijnen als gevolg van de modernisering verliest terrein.

Gesprek met Charles Taylor
Hij schreef ‘the secular age’ over de geschiedenis van het secularisme met als hoofdvraag: “Hoe kan het dat we in 1500 allemaal religieus waren en het anno 2008 heel normaal vinden om dat niet te zijn?
Het modernisme zou leiden tot terugtrekken van religie uit het publieke domein en verval van religieuze praktijken. Theorie blijkt niet te kloppen. Trek naar de steden leverde methodisme en pinksterbeweging op. Er vindt ook een verandering van religie plaats, nieuwe soorten religie duiken op. New Age is daar het meest duidelijke voorbeeld van. Mensen zeggen: “Ik ben niet religieus, ik ben spiritueel.”
Verval is ook niet algemeen. In een moderne natie als de VS zijn heel veel mensen nog steeds praktiserend.
Vroeger was je katholiek, later protestant binnen een natie: dat bepaalde je identiteit. Nu wonen mensen met verschillende levensbeschouwelijke overtuigingen in hetzelfde land en bepaalt de religie niet meer de identiteit. Wat je wel ziet is de opleving van sterke nationalistische tendensen met een religieuze lading.

Karen Armstrong
Religie gaat meer over dingen doen dan dingen denken. Mensen proberen boven het dagelijkse leven uit te stijgen en transcendentie te ervaren. Voornamelijk door spirituele oefeningen. Centraal in alle religies is de praktijk van mededogen. Alle religies melden dat in het centrum van hun geloof de gulden regel staat: “Wat gij niet wilt dat u geschiedt, doe dat ook een ander niet.” Dat vereist dat we ons voortdurend van ons ego moeten ontdoen. Als je je ego ontstijgt, breng je jezelf in verband met transcendentie.
Vanaf de grotten van Lascaux en Altamira hebben gelovigen moeite gedaan voor hun godsdienst; tegenwoordig zie je mensen die dat niet meer willen. Hoewel het een complex verschijnsel is, kunnen we wel zeggen dat het in Europa te maken heeft met de afschuwelijke ervaring van de twintigste eeuw. Onze moderniteit is extreem gewelddadig doordat ze ons in staat heeft gesteld doelmatiger dan ooit te moorden.
Dat heeft de idee van een welwillende goede God aan het wankelen gebracht, terwijl de moderne wetenschap heeft bewezen dat een Schepper nu problematisch is. Vroeger hadden mensen een idee van God dat veel meer te vinden is in boeddhisme, taoïsme en andere oosterse denkwerelden. Daar wordt gezegd dat het bijna niet mogelijk is een beeld van God te hebben. Het probleem is dus deels dat mensen een te beperkt beeld van God hebben.

John Gray
Gray maakt in zijn laatste boek duidelijk hoe onze westerse seculiere denkbeelden geworteld zijn in de aloude religieuze tradities.
Traditionele denken over secularisme houdt er geen rekening mee dat hun denkbeelden over een seculiere maatschappij geworteld zijn in de westerse religie, met name in het christendom. Augustinus onderscheidde al de stad van God van de stad van de mens. Of kijk naar de uitspraak van Jezus: “Geef de keizer wat de keizer toekomt en aan God wat God toekomt…” De scheiding tussen een geestelijk en seculier rijk is de erfenis van de westerse godsdienst.
Je kunt atheïst worden en denken dat je volledig seculier bent geworden, maar tegelijkertijd ontkom je niet aan de diepgaande invloed van jodendom en christendom op ons denken.
Het voorbeeld van Dawkin, die een serie over Darwin gemaakt heeft, zegt zowel aan het eind van het boek ‘de zelfzuchtige genen’ als aan het eind van de serie:”De mens is het enige dier dat de vrijheid heeft om in opstand te komen tegen hun genetisch programma.”
Gray: “Waar komt die vrijheid vandaan? Is dat wetenschappelijk onderbouwd? Het geloof in een vrije wil komt uit het westerse monotheïsme, niet uit de wetenschap.”
Taylor: “De wetenschap doet, anders dan religie, niets met de belangrijke levensvragen. Wat is de zin van het leven? Wat is echte goedheid? Waarnaar moeten mensen streven? Hebben we hulp van buitenaf nodig? De natuurwetenschappen zijn niet eens in staat te verklaren waarom we staten hebben en waarom de geschiedenis zo is gelopen. Dat kun je niet verklaren uit de structuur van de hersenen. Het idee dat de wetenschap dezelfde vragen beantwoordt als religie is gewoon belachelijk.
Religie leidt tot geweld. Ja inderdaad, helemaal waar. Maar atheïstische ideologieën evenzeer. In de twintigste eeuw hadden we Stalin, Pol Pot en Hitler.
Gray: Enkele honderden jaren geleden raakte het christendom in verval. Maar het is niet zo dat zijn invloed op het denken in het algemeen afnam. De stromingen die op het christendom een aanval en een reactie waren moesten wel dezelfde psychologische behoeften bevredigen als het christendom eerder deed. Maar ze erfden ook dezelfde denkpatronen. Het idee dat de geschiedenis een soort vertelling was met een soort einddoel of zelfs de uiteindelijke verlossing van de gehele soort bleef bestaan. Diverse filosofieën in de 19e eeuw hadden dezelfde structuur. Het marxisme allereerst, dat de geschiedenis voorstelde als een serie conflicten die leidden tot het wereldcommunisme. Het idee dat de geschiedenis een eind heeft, is een religieus idee.
Het vrije markt denken, of liever de vrijemarktideologie, reproduceerde of herhaalde een eerder denkpatroon van eind negentiende eeuw. Spencer schreef toen al over een globale markt, waarin alle bestaande conflicten opgeheven zouden zijn en armoede en oorlog verdwenen waren.
Taylor: Religie is nooit weggeweest. dus het idee van ‘post-seculier’ is dan ook nonsens, tenzij je het ziet als een besef dat we ons vergist hebben, dat religie namelijk een factor blijft om rekening mee te houden.
Habermas: IK maak onderscheid tussen seculier en secularistisch. Je hebt de onverschillige houding van een seculier, niet gelovig persoon die agnostisch relateert aan religieuze argumenten. Secularisten nemen daarentegen een polemische houding aan tegen religieuze doctrines die publieke invloed behouden. Secularisme gaat tegenwoordig vaak uit van de natuurwetenschappen die zich baseren op sciëntistische aannames.
Armstrong: sommige godsdienstige mensen kan verweten worden dat ze de wetenschap de rug toekeren. Je ziet het bij christenen die bepaalde bijbelteksten op een moderne letterlijke manier lezen, zoals de schepping door God in zes dagen.
Wetenschap en kunst zijn verschillend, maar er moet contact tussen zijn, omdat de waarheid een is. Zij citeert Augustinus uit de vijfde eeuw: als een interpretatie van de bijbel in strijd is met de wetenschap, moet je die bijbeltekst anders lezen.
Calvijn: voor wetenschap moet je niet in de bijbel zijn, maar daarbuiten.
Gray: In oosterse religies is er een veel diffuser onderscheid tussen mens en niet-mens. Als Darwin destijds in het oosten zijn evolutietheorie gelanceerd zou hebben, zou er nauwelijks rumoer zijn geweest, omdat dat paste binnen de gangbare denkbeelden.
Taylor: Keats zei dat Newton de schoonheid van de regenboog vernielde door die te verklaren. Mensen zijn daardoor teleurgesteld. Of dat zo is hangt af van je houding ten opzichte van de wetenschap; je kunt zoals Dawkins, zeggen dat alles wetenschappelijk te verklaren is. Maar de wetenschap kan onze verwondering over de regenboog nooit verklaren. Wetenschappelijke verklaringen worden soms op zo’n manier beleefd en aangenomen als levensfilosofie dat die verwondering denigrerend wordt afgedaan als een subjectieve reactie. Als je zelf die opvatting over de wetenschap aanvaardt, raakt de wereld voor jou onttoverd. Maar het is een hele goede vraag: waarom zou een wetenschappelijke verklaring de geldigheid van je verwondering per se ondermijnen?
Gray: het idee van ordening en wetmatigheid, die we in de natuurwetenschappen tegenkomen gaat uit van een verklaring voor alles: een metafysische visie die de wereld beschouwt als constant en wetmatig. Dat idee is uiteindelijk ook religieus. Als je sceptischer bent, zeg je: het kan waar zijn, maar dat hoeft niet. Misschien is de wereld deels wetmatig maar op andere delen chaotisch. En aangezien onze ideeën over chaos en orde deels antropomorf zijn kan dat wat wij beschouwen als totaal chaotisch ook andere verschijnselen bevatten die anderszins wetmatig zijn.
Het idee van een universeel systeem van wetten die herleid kunnen worden tot enkele algemeen geldende wetten gaat uit van een natuurlijke orde die wellicht niet bestaat.
Taylor: Het belangrijkste is dat mensen diep van binnen voelen dat er meer is dan welvaart. Zelfs succesvolle mensen zeggen: er is iets wat ik moet voeden. Er is een vaag gevoel dat iets niet gevoed wordt. Het lijkt een beetje op iemand die een fantastisch stuk muziek ontdekt dat hij nog niet kende. Dan denkt hj: waaw, Beethovens laatste strijkkwartetten. Hij denkt: dit zegt me iets, dit voedt mij. Dit voedt een honger waarvan ik niet wist dat ik hem had.
Gray: ik denk dat de behoefte aan mythe en religie geprogrammeerd is in de menselijke soort. Misschien komt dat door ons doodsbesef. Andere dieren hebben dat niet of verwerven het niet gemakkelijk. Mensen moeten hun leven bekijken. Alle menselijke culturen hebben mythen en religieuze tradities gehad die hen in staat stelden om hun leven als samenhangend verhaal te zien. Dat gaat niet weg. Een grote 20e eeuwse verlichtingsdenker Freud doe nogal vijandig tegenover religie stond ontwikkelde later in zijn leven een subtielere visie op religie. Hij erkende de positieve effecten die religie heeft gehad op het leven in het westen. Maar ook toen hij zeer vijandig tegenover religie stond stelde Freud dat wat hij een illusie noemde niet per se onwaar hoefde te zijn. Hij zei: illusies zijn overtuigingen die we aanhangen zonder bewijs. Ze kunnen deels waar zijn maar we hangen ze aan uit bepaalde psychologische behoeften: de behoefte aan troost of aan de zin van ons bestaan. Hij dacht dat religie niet zou verdwijnen maar altijd een sterk element van het menselijke leven zou zijn. In dit opzicht lijkt het op seks, op de behoefte aan seks. Als de behoefte aan seks wordt onderdrukt, verdwijnt hij niet. Hij verschijnt opnieuw in groteske en bizarre vormen.
Armstrong: een bijzonder aspect van de menselijke geest is dat hij ervaringen, aspiraties en verlangens heeft die uitgaan boven hetgeen hij conceptueel kan bevatten. Daarnaast zijn we wezens die betekenis zoeken. Voor zover we weten doen andere dieren dat niet. Je ziet een hond niet worstelen met zijn positie of piekeren over het lot van honden elders op de wereld.
Wij worden heel gemakkelijk wanhopig als we geen waarde en betekenis kunnen geven aan ons leven. Religies hebben ons geholpen met de overtuiging dat het leven uiteindelijk betekenis en waarde heeft ondanks al het deprimerende bewijs van het tegendeel. Soms worden zulke betekenissen te simplistisch uitgedrukt zoals ‘in de hemel komen’ Maar mensen hebben betekenis in hun leven nodig. Ik denk dat sommige mensen hebben ondervonden dat het secularisme hun dat niet biedt. Voor anderen ligt dat anders. Anderen hebben besloten dat ze geen transcendentie meer willen zoeken in een kerk of een moskee.Zij vinden het in kunst, muziek, in ethiek of goede werken. Of zelfs sport, Sommigen zoeken het in drugs. Maar we blijven de neiging houden om te zoeken naar transcendentie.
Gray: Religie, mythen horen bij het menszijn. De behoefte aan mythen de behoefte aan verhalen, beelden en symbolen die het menselijke leven zin geven lijkt universeel te zijn. In een post-seculier tijdperk vullen oude en neo-fundamentalistische vormen van religie het vacuüm dat voortkomt uit de ineenstorting van seculiere projecten die zelf gevormd waren door religie. Het is paradoxaal: enerzijds is er nooit een seculier tijdperk geweest. dat was gewoon het tijdperk van ‘gemorste religie’ , van seculiere projecten die werden uitgedrukt in religieuze termen. Dat is nu voorbij. In die zin zijn we post-seculier. Ik geloof niet dat we onze religieuze erfenis kunnen uitroeien. Ik vind dat ook niet wenselijk. De westerse religieuze traditie was in sommige opzichten schadelijk. Ze is volgens mij buitensporig antropocentrisch. Mensen zijn de enige wezen die er echt toe doen. Die opvatting is overgenomen door diverse seculiere projecten zoals het communisme en marxisme. Dat leidde tot enorme milieuverontreiniging in de voormalige Sovjet-Unie en in maoïstisch China. Veel erger dan wat ook in het kapitalisme. Daarom kritiseer ik bepaalde aspecten van de westerse religie. Ik behoor zelf niet tot een religie. Maar het ideaal van tolerantie komt uit het jodendom en het christendom. Als we de westerse religie uitroeien en verbannen uit school zoals radicale secularisten willen, zou dat een ramp zijn. Dan zouden we onnoemelijk veel meer verliezen dan er te winnen valt.
Armstrong zegt dat de religies sterker de nadruk moeten leggen op compassion, het geven om anderen buiten je eigen groep.

Interessante en bizarre lijsten

Mensen houden van lijstjes maken. Niet zozeer de te-doenlijsten, maar lijsten zoals ‘Tien rampen die de wereldgeschiedenis beïnvloedden’.

Voor collega’s die ervan houden en voor leerlingen die mogelijk vanuit een aparte invalshoek naar een bepaald onderwerp willen kijken is er een lijstensite, www.listverse.com.

De lijst bevat lijsten van de meest verschillende onderwerpen, die voor een groot deel best interessant zijn. Voor docenten levensbeschouwing is een zoekopdracht met ‘religion’ interessant, want dan komen er enkele tientallen lijsten, die serieus materiaal kunnen opleveren. Voor leerlingen is het een mogelijkheid om een grote hoeveelheid Engelse informatie tot zich te nemen.

Enkele voorbeelden
Jezusfiguren elders in de wereld voor Jezus zelf:
http://listverse.com/2009/04/13/10-christ-like-figures-who-pre-date-jesus/

Top tien van religies, waarvan je niet wist dat ze bestonden:
http://listverse.com/2008/07/08/top-10-religions-you-never-knew-existed/

Tien zelf verklaarde messiassen [voorzien van youtubefilms]:
http://listverse.com/2008/06/08/top-10-self-appointed-messiahs/

Tien postmoderne religies:
http://listverse.com/2008/04/12/10-post-modern-religions/

De veertien kruiswegstaties:
http://listverse.com/2008/03/21/14-stations-of-the-cross/

Vijftien uitspraken van beroemde atheïsten:
http://listverse.com/2007/12/07/top-15-quotes-by-famous-atheists/

Tien opmerkelijke moraallessen uit de bijbel
http://listverse.com/2007/09/10/10-curious-biblical-lessons-on-morality/

Toptien problemen met Scientology
http://listverse.com/2007/08/17/top-10-problems-with-scientology/

God aangeklaagd

Een tweede mogelijk bruikbaar verhaal is dat van de 71 jarige democratische senator Ernie Chambers uit Nebraska.

” Op 14 september 2007 heeft Ernie Chambers een aanklacht tegen God ingediend bij de rechtbank in Nebraska. Volgens het document, door de 71-jarige senator – volgens velen de meest felle niet blanke in heel het land – opgesteld zouden God en zijn volgelingen verantwoordelijk zijn voor de voortdurende terroristische dreigingen met als gevolg schade voor miljoenen mensen in heel de wereld. Bedreigingen, die gebruik maken van de persoonlijke geschiedenis van God om geloofwaardig te worden. In zijn document laadt Chambers ook de verantwoordelijkheid op God voor aardbevingen, orkanen, oorlogen en de geboorte van misvormde kinderen. God wordt ervan beschuldigd op schriftelijke wijze documenten verspreid te hebben die ertoe dienen om angst, spanning, terreur en onzekerheid te zaaien om op die manier mensen ertoe te brengen hem te gehoorzamen.

Chambers wil onder andere laten zien dat iedereen voor een hof ter verantwoording kan worden geroepen. Zijn voornaamste doel was van de rechters een vonnis te krijgen, waarin van God geëist zou worden dat hij iedere vorm van bedreiging naar de wereld toe zou moeten stoppen. In oktober van dit jaar heeft rechter Marlon Park afwijzend beschikt over het verzoek van Chambers. Reden: “Het is onmogelijk een officieel adres van God te krijgen.” Hij baseert zich op een wet in Nebraska, volgens welke een persoon die een ander een proces aandoet een adres van de gedaagde moet hebben, om zich te kunnen verdedigen in het gerechtshof.

Chambers: “Het hof heeft het bestaan van God toegegeven. De consequentie van deze beslissing is dat de alwetendheid van God wordt erkend. Dus als het waar is dat hij alles weet, moet hij ook op de hoogte zijn van dit geval.”

Het atheïsme van Randy Newman

Wie een mooie song zoekt, waarin iemand duidelijk maakt waarom hij atheïst is, heeft een goede keuze gemaakt met Randy Newmans ‘God’s song’. Als intro voor een les over God en niet-God, of om duidelijk te maken waarom sommige mensen eerlijk niet in God kunnen geloven is zijn lied goed bruikbaar.

De tekst:
Cain slew Abel Seth knew not why
For if the children of Israel were to multiply
Why must any of the children die?
So he asked the Lord
And the Lord said:
“Man means nothing he means less to me
than the lowiliest cactus flower
or the humblest yucca tree
he chases round this desert
cause he thinks that’s where i’ll be
that’s why i love mankind
I recoil in horror from the foulness of thee
from the squalor and the filth and the misery
How we laugh up here in heaven at the prayers you offer me
That’s why i love mankind”
The Christians and the Jews were having a jamboree
The Buddhists and the Hindus joined on satellite TV
They picked their four greatest priests
And they began to speak
They said “Lord the plague is on the world
Lord no man is free
The temples that we built to you
Have tumbled into the sea
Lord, if you won’t take care of us
Won’t you please please let us be?”
And the Lord said
And the Lord said
“I burn down your cities–how blind you must be
I take from you your children and you say how blessed are we
You must all be crazy to put your faith in me
That’s why i love mankind
You really need me
That’s why i love mankind”

De atheïst en de beer

Om het jaar wat luchtig te beginnen, een vrolijk verhaal over een atheïst en een beer. Het is uiteraard als grap bedoeld, maar er is ook een aardige proefwerkvraag van te maken. U leest die aan het eind van het verhaaltje.

Een atheïst liep door het woud: “Wat een geweldige bomen! Wat een machtige rivieren! Wat een mooiere dieren!”, zei hij tot zichzelf.

Terwijl hij langs de rivier liep, hoorde hij iets ritselen in de struiken achter hem. Hij keek om en zag een twee meter hoge grizzly beer op hem af komen.

Hij rende zo snel hij kon het pad op. Hij keek over zijn schouders en zag dat de beer hem aan het inhalen was.

Hij keek nog eens over zijn schouder en de beer was nog veel dichterbij. Hij struikelde en viel op de grond. Hij rolde door om op te staan, maar zag dat de beer recht boven hem was, zijn linkerklauw naar hem uitstak en zijn rechterklauw ophief om hem te slaan.

Op dat moment riep de atheïst uit: “Oh, mijn God!”

De tijd stopte.

De beer bevroor.

Het woud was doodstil.

Een helder licht scheen over de man en een stem klonk vanuit de hemel: “ Jij ontkent mijn bestaan al deze jaren, onderwijst anderen dat ik niet besta en maakt van de schepping een kosmisch toeval. Verwacht je nu van mij dat ik je uit deze benarde situatie help? Moet ik je wel tot de gelovigen rekenen?”

De atheïst keek recht in het licht: “Het zou hypocriet van me zijn U te vragen om mij nu plotseling als een christen te behandelen, maar misschien kunt u van de beer een christen maken?”

“Dat is goed,” zei de stem.

Het licht verdween. De geluiden uit het woud kwamen weer tot leven. En de beer bracht zijn beide klauwen samen, boog zijn hoofd en sprak: “ Heer, zegen deze spijs, die ik dankzij uw gulheid mag ontvangen door Christus onze heer, Amen.”

Een aardige proefwerk- of discussievraag hierbij lijkt me:

Wat had de atheïst verwacht dat de beer zou doen als hij christen was geworden en waarom dat dan?

Mijn eigen gedachten hierbij waren:

• Hij verwacht dat de beer ineens begrijpt dat hij zich aan het zesde gebod” gij zult niet doden’ moet houden;

• Christenen zijn geweldloos, liever de linkerwang toekeren.

• Christenen hebben hun vijanden lief, dus laat de beer hem met rust.

Mogelijk komen leerlingen op nog veel creatievere oplossingen.