Categoriearchief: bewust leven

Dagelijks leven

Het dagelijks leven spreekt bij iedereen voor zich. Je staat op, doet je ding, eet en gaat weer slapen. Je denkt er niet echt bij na, althans ik denk er niet bij na. Ik neem het leven zoals het komt en voor mij komt er altijd een morgen. Maar wat als die morgen nou eens niet komt? Daar ben ik de afgelopen weken ineens achter gekomen. Ik ben erachter gekomen dat het leven in één seconde afgelopen kan zijn. In een klap was de dood dichterbij als ooit te voren.

De afgelopen week is er een meisje doodgegaan, Zoë. Ik kende haar niet heel goed maar had weleens met haar gepraat en ze was een vriendin van veel mensen die ik kende. Het ene jaar praatte ik, stelde ik me voor en praatte ik met haar. Het andere jaar zie ineens overal RIP Zoë verschijnen. Ik vind dat shockerend, maar tegelijkertijd ook een reality-check. Want hetzelfde had met mij of met iemand waar ik om geef kunnen gebeuren. Zomaar, dan ben je er niet meer terwijl je nog een heel leven voor je had. Je hebt niet de dingen gedaan die je nog wilde doen, en je hebt veel te kort geleefd. Met die gedachte in mijn achterhoofd ben ik eens gaan nadenken. Welke dingen moet ik nog doen, dingen die ik perse wil doen? Ik maakte een lijstje en kwam er vervolgens achter dat het wel heel veel is. Dus heb ik dat lijstje maar weer weggegooid en bleef nog steeds met de dood van Zoë in mijn kop zitten. Neem ik het leven misschien voor lief? Denk ik te weinig na bij de dingen die ik doe, en wat voor consequenties daaraan vast zitten?

Ik ben eerlijk; ik kijk niet uit in het verkeer, en doe vaak waar ik zelf zin in heb zonder na te denken wat anderen er van vinden. Zou ik daar mee door moeten gaan, of zou ik mezelf anders op moeten stellen? Maar wat maakt het uit, als ik morgen dood ga heeft dat toch geen nut meer. Zo moet ik niet denken, ik word honderd punt. En in die jaren dat ik dan nog leef, dat ik bij de mensen ben waar ik om geef, in die jaren wil ik gewoon mijn ding doen. Zonder te denken aan een plotselinge dood die mijn leven zal veranderen. Als ik nu zo mijn levensbeschouwelijk dagboek even teruglees, denk ik dat ik vandaag, morgen en de dagen daarna toch maar ga uitkijken in het verkeer. Want niemand heeft iets aan me als ik onder een bus lig. Bovendien moet ik nog zoveel doen in mijn leventje waarin ik X ben. Ik wil een wereldreis maken, als ik dat heb gedaan is mijn leven voltooid. Niets te; ik wil trouwen en die shit. Daar geloof ik niet in, als er iemand is komt hij vanzelf wel op mijn padje. Ik geloof in het lot, en die is onomkeerbaar. Mijn leven staat al ergens in een boekje, en als ik er niet meer ben dan kan ik in dat boekje terugkijken om te zien of ik mijn leven wel goed heb geleefd. Daar ben ik nu dus mee bezig: mijn leven leven. Al is dat voor mij wel raar, want bij leven stel ik me iets anders voor als een dagboek schrijven. Het liefst hou ik mijn gedachtes voor mezelf, maar soms is het goed, en niet alleen omdat het moet. Carpe Diem

Het opmerkelijke leven van Dolores Hart

In 1959 was ze 21 jaar en had gespeeld in films met Elvis Presley, George Hamilton en Montgomery Clift. Ze was degene die Elvis zijn eerste filmkus gaf op negentienjarige leeftijd. Enkele jaren later kreeg ze een miljoenencontract aangeboden en was ze verloofd met de zakenman Don Robinson uit Los Angeles.
Tijdens een interval van een Broadwaytoneelstuk verbleef hart op advies van vriendinnen in het klooster van Regina Laudis, waar men over gastverblijven beschikte.
Drie jaar later liet ze haar miljoenendeal, veelbelovende carrière en haar verloofde schieten om novice te worden. Haar definitieve gelofte legde ze af in 1970.

In een eerder interview zei ze: “Ik heb met deze roeping heel mijn leven geworsteld. Ik kan begrijpen waarom mensen twijfels hebben, want wie begrijpt God? Ik niet! Als je te maken krijgt met iets op dit niveau, heb je te maken met mysterie.”

Ergens anders omschrijft ze haar keuze als volgt: “Ik verliet Hollywood omdat ik een geheim ervoer dat roeping heet. Het is een roep die van een andere plaats, die we God noemen omdat we geen andere manier hebben om het te zeggen. Het is een roep om liefde. Waarom beklim jij een berg?”

Dolores Hart kwam afgelopen maand in het nieuws, omdat een documentaire over haar leven als slotzuster voor een Oscar genomineerd was. De titel ervan is “God is the bigger Elvis”. Ze is naar de uitreiking in haar habijt gegaan; helaas ging de Oscar naar een andere documentaire.

Opmerkelijk
Hart besloot het klooster in te gaan nadat ze een zevenjaars contract met MGM had getekend. Toen ze promotie moest maken voor de film ‘Come Fly with me’ vertelde ze dat vrienden wilde bezoeken. De limousine zette haar af bij Regina Laudis en abrupt stopte Dolores’ witte doekleven.

De overgang naar het kloosterleven was extreem moeilijk voor haar. Haar filmcarrière had haar slecht voorbereid op de discipline van het kloosterbestaan. Pas na zeven jaar voelde zich voldoende toegerust om zich bij de orde aan te sluiten.

Haar verloofde leefde nog steeds in Los Angeles en is nooit meer getrouwd. Hij bleef de vrouw die hij als Moeder Dolores nu kent ieder jaar bezoeken. “We zijn samen gegroeid. Zoals we in ons huwelijk gedaan zouden hebben. Ze is mijn leven.” Enkele maanden geleden is Don overleden.

Een ABC-interview van 15 minuten met zuster Dolores kan via youtube bekeken worden.

Het moet voor onze leerlingen bijna onvoorstelbaar zijn om zo’n keuze te maken. Daarom is het misschien wel aardig om hen ermee te confronteren en te laten zoeken naar de waarden die deze mensen erop na houden. Zowel Dolores als haar verloofde. Ook de opmerkingen over roeping en God en mysterie zijn zeer het bespreken waard.

Het gevaar van een enkel verhaal

Van collega Aukje Becherif kreeg ik de volgende tip toegezonden:
Laat je niet verleiden door slechts een enkel verhaal, zegt de Nigeriaanse schrijfster Chimamanda Adichie. Ga op zoek naar de schatten van andere culturen.

De schrijfster Chimamanda Ngozi Adichie (32) groeide op in Oost-Nigeria, in de universiteitsstad Nsukka. Haar vader was daar professor in de statistiek aan de Universiteit van Nigeria, waar ook haar moeder werkte.
Als kind las Adichie verhalen van Britse en Amerikaanse schrijvers. Toen ze 7 jaar was, begon ze zelf te schrijven. “Al mijn personages waren blank en hadden blauwe ogen”, zegt ze later over die verhalen. “Ze speelden in de sneeuw en aten appels. En ze spraken veel over het weer en hoe heerlijk het was dat de zon zich een keer liet zien.”
Het is voor haar een voorbeeld hoe beïnvloedbaar en kwetsbaar mensen zijn wanneer ze worden blootgesteld aan slechts een verhaal. Op haar 19de vertrok Adichie naar de Verenigde Staten. Haar tweede roman Half of a Yellow Sun, uit 2006, die speelt rond de Biafra-oorlog in de jaren zestig, werd een bestseller in de Verenigde Staten, Groot-Brittannië en ook in Nigeria. In Amerikaanse en Britse kranten verschenen lovende kritieken.
Dit jaar verscheen de korteverhalenbundel The Thing Around Your Neck, vertaald als Het ding om je hals. Volkskrant-redacteur Wim Bossema schreef daarover: “Het overheersende thema is het leven tussen twee werelden, tussen Nigeria en de Verenigde Staten. Het ding om je hals is de beklemming van een jonge Nigeriaanse die in de Verenigde Staten, het land van grote auto’s en leven in villa’s, eenzaamheid en armoede vindt. ’s Nachts grijpt de ontheemding haar naar de keel en verstikt haar bijna voor ze in slaap valt.”

In juli 2009 hield zij een lezing onder dit titel “Het gevaar van één enkel verhaal”. Haar lezing is terug te vinden via de volgende link:


http://www.hartenziel.nl/artikel/Het_gevaar_van_een_enkel_verhaal

Een denkoefening

Geen macabere grap of sick joke, maar een intense manier om na te denken over wat we als vanzelfsprekend aannemen.
Als je moest kiezen tussen een arm en twee benen of twee armen en een been, wat zou het dan worden? Wat voor maatstaven neem je mee in je beslissingsproces. Waar heb je het meeste aan: je armen of je benen? Wat zou het gevolg voor je leven zijn van beide keuzes en als je alles overziet, wat is dan de beste keus?

Je zou kunnen verwijzen naar het verhaal van Nathalie du Toit, de in 1984 in Zuid-Afrika geboren vrouw, die een bij de knie geamputeerd linkerbeen heeft.
Nadat ze bij de Paralympische Zomerspelen 2004 in Athene 5 gouden medailles won in het zwembad, kwalificeerde Du Toit zich via de Wereldkampioenschappen open water 2008 in Sevilla met een vierde plaats voor de 10 kilometer openwaterzwemmen bij Olympische Spelen van Peking eveneens in 2008. Uiteindelijk werd ze daar zestiende. Zij was tevens vlaggendraagster bij de openingsceremonie.
Du Toit werd achtenveertigste bij de verkiezing voor Great South Africans. [bron: wikipedia]

images

Van kwantiteit naar kwaliteit

Relaties tussen mensen bestaan in allerlei soorten. Het varieert van de intense betrokkenheid van mensen die elkaar in de ogen hebben gekeken en hopeloos verliefd zijn tot de onverschillig naast elkaar in de schoolbanken zittende leerlingen, die niets van elkaar weten en niets met elkaar te maken willen hebben. Door het alfabet en een mentor zijn ze echter tot elkaar veroordeeld.
Opmerkelijk vind ik het gedrag van mensen, die in termen van kwantiteit over hun relaties spreken liever dan in kwaliteit. Leerlingen schrijven in hun teksten over de tientallen vrienden die ze hebben. Waarbij tussendoor ook nog even een onderscheid gemaakt wordt tussen vrienden en ‘echte’ vrienden. Nog verwarrender: zijn de vrienden de mensen die ik kennissen noem en de echte vrienden de mensen die aan een duidelijke definitie van vrienden voldoen?
Kwantiteit vind je ook op Facebook: vol trots schrijft iemand in een levensbeschouwelijk dagboek over vriendschap dat zij niet minder dan 250 vrienden heeft. Hoort iemand anders dat, dan heft hij triomfantelijk zijn hand op en vraagt om aandacht: ik heb er 325. Baas boven baas.
Vrienden op Facebook geven je een vertekend beeld van hun leven. Alledaagse dingen, zaken waar je trots op kunt zijn of anderen de ogen mee uit kunt steken, komen om de haverklap langs. Nooit de andere kant van de medaille: verdriet, teleurstelling, eenzaamheid, mislukkingen, het bestaat allemaal niet op facebook. Ook hier meer kwantiteit dan kwaliteit, want als facebook werkelijk het levensverhaal van iemand vertelt, dan is het een wel zeer armetierig bestaan, oppervlakkig en nietszeggend.
Hetzelfde geldt voor de school, zowel voor leerling als docent. Je kunt in een klas of in een personeelskamer zitten en geen weet hebben van wat er in anderen omgaat of wat er met anderen gebeurt. Je zit in een grote groep en wat je ervaart is nietszeggend en oppervlakkig gedaas en geleuter.
Als je je afkeert van kwantiteit en je meer oog voor kwaliteit van relaties wilt hebben, wat doe je dan? Hoe kun je onderscheid maken tussen een onbeduidende, betekenisloze relatie en een die er wel toe doet? Waar moet je dan naar kijken?
Mijn eigen oplossing zoek ik in het volgende twee vragen: 1. kan ik twee vragen aan je stellen die over jou gaan en waardoor je een verhaal gaat vertellen dat iets over jou zelf zegt. Iedereen heeft weleens over zichzelf iets losgelaten dat vervolgens wegzakt. Stel: je hebt drie maanden geleden een oma verloren die je dierbaar was. Als ik je dan morgen vraag, hoe het nu met je is, of je nog steeds aan je oma denkt, dan weet je dat de ander zich bij je verdriet betrokken voelt en krijg je ook het vertrouwen dat je gerust over je verdriet en huilpartijen kunt praten.
Mijn tweede vraag is vervolgens: kun jij twee vragen aan mij stellen, waardoor ik mijn verhaal kan vertellen en jij meer over mij te weten komt. Zonder wederzijdse – het moet niet altijd van een kant komen – betrokkenheid zal de relatie snel verwateren en overgaan.
Ik heb het hier niet over liefdes- of vriendschapsrelaties: daar moet je meteen twee keer ja horen, anders is er iets aan de hand. Het gaat mij hier om de alledaagse relaties waarmee we te maken krijgen: ook daar is meer te halen dan we soms denken. Een goede buur is nog steeds beter dan een verre vriend, zegt het spreekwoord.
Je zou de proef op de som kunnen nemen en om je heen kijken om te zien bij welke mensen mijn twee vragen met ja beantwoord kunnen worden.
Noem me gerust een pessimist: als het aantal werkelijke vrienden op de vingers van een hand te tellen valt, dan zal het aantal betekenisvolle alledaagse relaties waarschijnlijk de twee handen niet overschrijden.
[Verschenen in Keten nr. 366, november 2011]

Over de streep

Van de weblog va Wilfred Rubens haalde ik de volgende kritische vragen:
“Onlangs heeft de KRO de eerste aflevering uitgezonden van ‘Over de Streep’. Dit programma gaat over Challenge Day. Dit is een bijzondere methode (oorspronkelijk afkomstig uit de VS), die onder meer wordt gebruikt om pesten op scholen tegen te gaan en wederzijds respect te stimuleren. De methode kent verschillende werkvormen, waarmee leerlingen worden uitgedaagd “om verborgen gevoelens naar elkaar uit te spreken”. Het achterliggende idee is dat, als je elkaar beter kent, je meer respect voor elkaar krijgt.
Wellicht het meest confronterende onderdeel is de werkvorm waarbij een begeleider een vraag stelt aan de groep leerlingen (maximaal 100), en zij moeten antwoorden door over een streep te stappen. Bijvoorbeeld: stap over de streep als je ooit op deze school gepest bent?
Verleden jaar heeft de KRO al een documentaire over deze methode uitgezonden. De Challenge Day werd toen bij het IJburgcollege in Amsterdam toegepast.
Op de website van Challenge Day vind je meer informatie over de formule (opmerken-kiezen-doen), de voorbereiding en inbedding in het onderwijs. Zo is er veel aandacht voor nazorg, en is er op elke vier leerlingen één volwassen begeleider. Ook lees je hier positieve (Amerikaanse) testimonials. Edvard Houtkoop is deelschoolleider bij het IJburg College en tweette mij vanochtend, hoe hij terugkijkt op de Challenge Day:
Positief, ook de tweede keer afgelopen voorjaar. Waardevolle dag ook voor jezelf. Moet wel passen binnen rest leerlingbegeleiding.
Ik vind het een boeiende aanpak. O.a. omdat het zo veel los maakt. Zie bijvoorbeeld de bedenkingen van hoogleraar Bob van der Meer. Ik zie de mogelijke kracht van deze methode, maar heb nog de volgende vragen:
• Creëer je daadwerkelijk een veilige omgeving, ook als je de Challenge Day opneemt en uitzendt?
• Er is sprake van redelijk veel fysiek contact (knuffels, arm om de schouder). Hoe werkt dat bij leerlingen uit culturen waar terughoudend wordt omgegaan met lichamelijk contact?
• Wat is de impact van de uitzendingen voor de digitale identiteit van jongeren, ook op langere termijn? De uitzendingen staan immers online.
• Ik heb de indruk dat jongeren vooraf niet wisten wat hun te wachten stonden. Is dat ethisch, met name gezien het feit dat opnames worden gemaakt van de Challenge Day?
• Hoe waarborg je een goede inbedding binnen het onderwijs? Doe je dat niet dan kun je volgens mij juist onveiligheid creëren. Scholen zijn vaak goed in het organiseren van gebeurtenissen, maar minder goed in het organiseren van processen (denk ook aan professionalisering van docenten).
• Kun je inderdaad in één dag een collectief creëren?
• Werkt deze methode niet juist groepsdruk in de hand, waardoor leerlingen dingen over zichzelf vertellen die zij eigenlijk niet willen vertellen?
• Welke persoonlijke informatie is relevant (van invloed op jouw functioneren binnen een groep) om te vertellen? Als docent en collega-leerling hoef je niet alles te weten van een leerling. Bepaalde informatie kan zelfs ‘afleidend’ werken of verkeerd geïnterpreteerd worden. Zijn leerlingen zelf in staat om te bepalen welke informatie relevant is?
• In welke mate hebben leerlingen invloed op de montage van de documentaire? Kunnen leerlingen aangeven dat zij bepaalde uitspraken en fragmenten niet terug willen laten komen in de uitzending? Hebben zij bedenktijd?”
http://wilfredrubens.typepad.com/wilfred_rubens_weblog/2011/08/vragen-bij-over-de-streep-.html

http://www.dayofchange.nl/videos

Trends in 2011

Van alle kanten zijn we bestookt met de verwachtingen voor het jaar 2011, zoals ieder jaar opnieuw gebeurt. Wie de trends die vorig jaar zijn uitgesproken voor 2010 wil controleren vindt er weinig of geen sporen meer van. Het lijkt of de trendwatchers na hun glazenboluitspraken daar later niet meer aan herinnerd willen worden. Ze zouden eens misgekleund kunnen hebben.
Second Sight is een bedrijf, dat serieus probeert de tijdgeest te analyseren en daar regelmatig publicaties over verzorgt.

In hun nieuwsbrief hebben ze een elftal analyses van trendwatchers verzameld en die aan de lezers doorgegeven. Ik neem deze lijst ongewijzigd over en laat de collegae graag spitten naar de levensbeschouwelijke aspecten van de verschillende voorspellingen. Als ik het goed heb, heeft levensbeschouwing de wind meer mee dan vroeger. De wal keert het schip, zullen we maar zeggen.

1. Maatschappij: 24/7 – realtime –flat –‘Wiki – world?
Er gloort hoop in de vorm van een ongekende creatieve energie die voortkomt uit de ‘24/7 – realtime –flat –‘Wiki – world’, zegt trendwatcher Christine Boland. “In deze platte, dynamische wereld ontstaan allerlei mogelijke verbindingen, tussen mensen en ideeën, tussen mensen en idealen en tussen wetenschap en technologie (nerds zijn hip!) en de creatieve sector.”

2. Maatschappij: Elitewissel?
2011 wordt een jaar waarin het economisch nationalisme doorzet en de politieke onrust blijft”, verwacht trendwatcher Adjiedj Bakas. “Overal komen nieuwe politici op die de gevestigde politieke orde tarten: Desi Bouterse in Suriname, Sarah Palin in de VS, Thilo Sarrazin in Duitsland, Nichi Vendola in Italië, Thaksin Sinawatra in Thailand, Geert Wilders in Nederland, Pia Kjaersgaerd in Denemarken, Jimmie Aakesson in Zweden en ga zo maar door. ”

3. Economie: Groei emerging markets?
“Wij denken in Europa altijd dat we het meest innovatieve continent zijn. Ik waag het meer en meer te betwijfelen”, zegt trendwatcher Carl Rohde (oprichter van Science of the Time en TrendWatcher Of The Year 2010). “En als we op innovatief niveau ook nog eens onder de voet gelopen worden door de emerging economies, dan krijgen we het helemaal zwaar.”

4. Jongeren: Menselijke maat
“Er lijkt een generatie te zijn opgestaan die carrière en ‘voor grote tenten werken’ niet cool vindt, die zelfvoorzienend wil zijn, die gunnen en ruilen OK vindt, die sterk hecht aan menselijke relaties en menselijke maat”, zegt Herman Rottinghuis (Stratix Consulting Group).

5. Ondernemerschap: Sociaal ondernemen
“De verdeling van de welvaart moet gewoon eerlijker”, aldus mede-oprichter Geraldo Vallen van Join the Pipe. Hij is niet de enige ondernemer die er zo over denkt, constateert hij. ‘Giving is the new taking’, bleek volgens hem in 2010. Hij wijst op de ‘giving pledge van Warren Buffet’. “Hier gaan we in 2011 nog veel meer van zien.”

6. Maatschappij: Betekeniseconomie?
De beleveniseconomie is passé, zegt marktonderzoeker Hedwig Boerboom (Motivaction). “Er is meer nodig dan alleen het prikkelen van de zintuigen, daarvan alleen wordt men niet (meer) gelukkig. Waar we naar toe gaan is een betekeniseconomie. ”

7. Maatschappij: Polarisatie?
Polarisatie is het devies in 2011, meer nog dan in 2010: “Instituten worden gewantrouwd. Het politieke midden is gekortwiekt. Godsdiensten en culturen botsen”, zegt Joost Augusteijn (Rabobank). “Iedereen wil verandering, maar er is grote onenigheid over wat we precies moeten doen. De ene groep wil dat doen door muren te bouwen”, de andere juist door bruggen te bouwen, in de woorden van trendwatcher Hilde Roothart.

8. Fashion: Kleinschaligheid
“De grote global megabrands ontberen de emotie en intimiteit van kleine micro initiatieven, plaatselijke evenementen, locale ingrediënten. Een groeiende interesse voor het intieme en kleinschalige”, zegt Anne Marie Commandeur (Stijlinstituut Amsterdam en TrendWatcher Of The Year, Fashion & Design). In 2011 zullen kleine oplages in kleding ‘in’ zijn, verwacht Nanon Soeters (Rozenbrood).

9. Mode
Expressieve kleuren?”In de komende jaren willen we alle ellende links laten liggen. We gaan voor love, peace en happiness. De ‘feel-good’ factor, daar draait het om. Niets geen poespas, hip en happening, maar gewoon ouderwetse gezelligheid, back to the roots, met een flinke knipoog naar de jaren vijftig en zestig”, zegt forecaster Vivian Sneep. ”

10. Maatschappij: Transparantie?
De ontwikkeling naar een transparantere samenleving is een van de belangrijkste kenmerken van 2010, stellen Thomas Spronk en Ingeborg Bruinewoud (Science of the Time). “Denk aan Wikileaks. Of kijk naar de manier waarop potentieel nieuws steeds vaker streaming wordt gebracht, bijvoorbeeld bij het ‘mijnwerkersdrama’ in Chili. We willen het zien, we willen het weten. In 2011 zullen we meer voorbeelden van de drang naar transparantie zien.”

11. Consument: Hand op de knip als lifestyle?
Consumenten blijven voorzichtig met hun geld omgaan in 2011, verwacht Jeannette van Zee van onderzoeksbureau De Informatiekamer. “Het is een nieuwe levensstijl geworden om met minder ongeveer hetzelfde te doen. Dus wel op vakantie, maar minder ver en luxe. Wel leuke feestjes, met lekkere, wat minder dure, hapjes en drankjes. ”

Bron: http://www.secondsight.nl/page/22556/nl

Ethische reisbestemmingen

‘Ethical Traveler’ is een beweging die toeristen aanmoedigt om landen te bezoeken die een positieve balans hebben als het gaat om bescherming van het milieu, sociale vooruitgang en mensenrechten.
De top tien lijst in alfabetische volgorde omvat Argentinië, Barbados, Chili, Costa Rica, Dominicaanse Republiek, Letland, Litouwen, Palau, Polen en Uruguay.
Een duidelijke bedoeling van het rapport van Ethical Traveler is om goed gedrag te belonen door toerisme aan te moedigen dat de economie van deze ethische landen zou kunnen versterken.
“Ontwikkelingslanden zouden moeten worden bemoedigd om goed gedrag na te streven,” zei Jane Esberg, een van de samenstellers van het rapport, “Toerisme kan een economische stimulans leveren om mensenrechten, sociale praktijken en bescherming van het milieu te verbeteren.”

Voor de tweede keer op een rij komen er geen Aziatische landen op de lijst voor als gevolg van de povere mensenrechtenhandhaving en het gebrek om zich in te zetten voor milieubeheer.
Ook waren er geen Afrikaanse landen in de top tien van dit jaar. Vier Afrikaanse landen die er vorig jaar op stonden zijn afgevoerd vanwege wat de groep ziet als “ernstige schendingen van de basale mensenrechten van hun burgers”.

Bron: http://www.globalethics.org/newsline/2011/01/03/ethical-travel/

Film: Groundhog Day

Vlak voor Kerst 2010 werd Groundhog Day op rtl-7 vertoond. Het is een film uit 1993 met in de hoofdrol Bill Murray and Andie MacDowell. Als Phill Connors, een bekende televisieweerman, en Rita, de producer [krijgt in de film geen achternaam] elkaar ontmoeten, hebben ze de opdracht om de Groundhog Day te verslaan.

“Groundhog Day is een jaarlijkse gebeurtenis in het gehuchtje Punxsutawney waarop bosmarmot Phil voorspelt hoe lang de winter nog zal aanhouden door wel of niet naar zijn schaduw te kijken. Deze gebeurtenis wordt jaarlijks op 2 februari georganiseerd. Phil Connors (Bill Murray) is een nukkige weerman van een lokaal televisiestation. Hij wordt samen met producente Rita (Andie MacDowell) en cameraman Larry (Chris Elliott) op pad gestuurd om verslag te doen van deze gebeurtenis. Connors heeft totaal geen zin om de kleine opdracht voor de zoveelste keer te doen en vindt het maar gezeur. Hij doet de reportage met duidelijke tegenzin, wat irritatie bij zijn team oplevert. Rita waardeert Punxsutawney en Groundhog Day wel en ergert zich aan Connors’ gedrag.

Als het team ’s avonds terug naar huis wil, zet er een gigantische sneeuwstorm op en is het drietal gedwongen om in het dorp te blijven. De volgende morgen wordt Connors wakker en hoort hij exact dezelfde grappen en hetzelfde nummer (I’ve Got You Babe) op de radio. Op straat ontmoet hij dezelfde mensen (die hij allemaal heikneuters vindt) die precies hetzelfde zeggen. Ook gebeuren precies dezelfde dingen. Tot zijn ontsteltenis blijkt het wéér Groundhog Day te zijn en moet hij dus weer het verslag doen.” [Wikipedia]

Aanvankelijk komen met name de onaardige kanten van Phill naar voren: zijn arrogantie doet hem de werkelijkheid om hem heen vergeten en komt zo voortdurend in aanvaring met andere mensen, die er een andere visie op na houden. Als hij enkele drinkebroers de vraag stelt, wat er gebeurt als je maar een dag hebt, komen ze gedrieën tot de conclusie dat je dan nergens voor verantwoordelijk voor hoeft te zijn, want er komt geen morgen. Dus gaan ze in een dronken bui op weg en worden vervolgens door politiewagens achternagezeten.

Phills reactie doet denken aan de puberale reacties van jongeren, die weten ongestraft iets te kunnen doen en dan ineens een ander waardepatroon hanteren. Je ziet dat ook in de film Hollow Man, waarin een wetenschapper de kans krijgt onzichtbaar te worden en er vervolgens in slaagt anderen allerlei onaangename dingen aan te doen in plaats van zich af te vragen hoe hij zijn onzichtbaarheid voor nobelere doeleinden kan gebruiken.

Phill gaat erg lang door om mensen te manipuleren. Elke keer als hij bijvoorbeeld een gesprek met een vrouw heeft die hij wil versieren, gebruikt hij de informatie die hij deze dag heeft gekregen tijdens het afspraakje de volgende dag, zodat zij opgetogen en verrast reageert, in de veronderstelling een maatje gevonden te hebben. Terwijl in feite alles pure manipulatie is. Hetzelfde probeert hij ook bij zijn producer Rita, want wat moet je in een gat, als elke dag toch weer hetzelfde verloopt? Rita is niet gemakkelijk te krijgen en als hij een keer de verstrekte gegevens repeteert omdat hij die moet onthouden voor de volgende dag, vraagt ze hem woedend of hij soms vriendinnen gebeld heeft om een goede indruk te maken en haar zo in bed te krijgen.

Gaandeweg ontdooit de arrogante Phill en begint hij de dorpelingen te waarderen. Doordat hij weet wat er elke dag gaat gebeuren, kan hij diverse ongelukken voorkomen. Dat mensen hem daarvoor bedanken en hem een jofele vent vinden, begint hij zelf als positief te waarderen. Zijn gedrag verandert verder en Rita valt dan toch voor hem. Als ze samen naar bed gaan, gebeurt er niets manipulatiefs, in feite gebeurt er niets, alleen zegt hij lieve woorden tegen de al bijna slapende vrouw. De volgende morgen wordt hij tegen zijn verwachting wakker met Rita naast hem. Ze is niet verdwenen en als hij uit het raam kijkt is het echt een dag later. De doem van het steeds weer moeten meemaken van de tweede februari is doorbroken.

Aan het eind van de film lijkt het erop dat hij in het dorpje met de moeilijke naam wil blijven wonen.

Leerlingen die aan de slag willen gaan in een extra- of zelfstandige opdracht, zouden kunnen kijken naar de volgende aspecten:
– Wat zou ik doen als ik deze ene dag voortdurend zou moeten overdoen, terwijl de anderen niet weten dat het zo is?
– Wat maakt Phill tot de man die hij in het begin is?
– Is zijn verandering naar het eind van de film toe geloofwaardig? Hoe zo?
– Wanneer ben je aan het manipuleren en wanneer ben je authentiek, als je naar het gedrag van Phill kijkt?
– zou je het verschil tussen manipulatie en jezelf zijn ook in je eigen bestaan kunnen onderscheiden?
– Wat is uiteindelijke beoordeling van deze film? Wat zegt hij je levensbeschouwelijk?

Tien grote redevoeringen

Grote redevoeringen
Het woord heeft meermalen de loop van de geschiedenis kunnen veranderen. Er zijn veel historische gebeurtenissen die omlijst zijn met redevoeringen, die mensen tot grotere daadkracht brachten. Denk aan de speeches van Churchill aan het begin en tijdens de tweede wereldoorlog. De apologie van Socrates aan het eind van zijn proces, waarin hij besloot waardig te sterven heeft veel mensen niet onberoerd gelaten.
Redevoeringen die bijblijven hebben meestal met vormen van menselijke waardigheid te maken. Zij spreken over fundamentele waarden zoals vrijheid, zelfbeschikking, vrijheid van slavernij, burgerrechten, en meer.
Mijn geroemde listverse heeft een tiental redevoeringen bijeengezet die getuigen van moed, daadkracht en onverzettelijkheid.
Het gaat om de volgende teksten:
Generaal Douglas MacArthur, Duty Honor Country
Socrates, Apologie
Patrick Henry, Give me Liberty of give me death
Jawaharlal Nehru, Tryst with Destiny
Ronald Reagan, the Berlin Wall
Winston Chruchill, Their finest hour
Lyndon B. Johnson, The American Promise
Frederick Douglas, The Hypocrisy of American Slavery
Winston Churchill, We shall fight on the beaches
Susan Anthony, Women’s Right to the Suffrage
Mario Savio, Put your bodies upon the gears
Ze zijn allemaal in het Engels; bij verschillende redevoeringen zijn youtubefilms opgenomen. Wie in zijn lessen aandacht besteedt aan menselijke waardigheid heeft hier een aantal mensen, die hun nek uit durfden te steken, voor hun mening opkwamen en hun en andermens waardigheid probeerden te beschermen, te verheffen of er aandacht voor vroegen.
Te vinden op http://listverse.com/2008/06/01/top-10-great-historic-speeches/

Liefde is geen chocolade eten

Het levensbeschouwelijk dagboek hieronder is van een leerling, die opeens het licht gezien heeft en ervaart dat menselijke liefde/verliefdheid een aparte ervaring is die nergens mee te vergelijken valt. Tegelijk komt in zijn verhaal sterk naar voren dat hij zich niet wil laten overspoelen door de gevoelens die ermee gepaard gaan. Hij wil ook in de liefde de ratio blijven gebruiken, omdat hem dat veiliger en gezonder lijkt.

De tekst kan m.i. aardig dienen als intro voor een les over relaties, liefde en verliefdheid, want veel leerlingen zullen er een uitgesproken mening over hebben. Hij leidt in ieder geval wel tot serieuze gesprekken over de al dan niet vermeende tegenstelling tussen liefde en ratio.

Liefde
Voor mij was liefde altijd een vreemd iets wat onnodig was en gewoon kon worden nagebootst met veel chocolade.

Maar sinds kort denk ik er anders over, ik ben verliefd. Wat een vreemde sensatie is dit. Wat ik eerst gewoon deed, daar denk ik nu bij na, dus is liefde wel iets positiefs? Ik denk van wel, ik denk dat iemand wel liefde nodig heeft, dan bedoel ik niet het soort liefde als dat een moeder van haar kind houdt, nee liefde als in elk moment bij elkaar willen zijn, dit persoon missen als hij/zij er niet is. Dat soort liefde. Ik dacht niet dat ik vatbaar was voor zulke sterke emotiestromen, want zo zie ik liefde. Nu is dit niet een hele nieuwe ervaring, maar hij is toch anders dan andere keren. Waarom weet ik niet… Maar liefde is volgens mij telkens anders. Hoe zou je hetzelfde kunnen voelen voor 2 verschillende personen? In mijn ogen kan dit niet.

Maar goed, liefde, het onverklaarbare, zorgt er eenmaal voor dat je je beter voelt. Dus positief is het, maar het verwart je, je kan niet geconcentreerd blijven, je wilt bij die persoon zijn, je huiswerk en schoolprestaties lijden er onder. Of niet? Kan een mens zo autonoom zijn dat hij/zij dit soort emoties kan onderdrukken of tenminste beheersen? Ik denk het wel, Ik vind dat ik hier zelf heel goed mee overweg kan gaan. Dit wil niet zeggen dat ik niet 100% voor deze persoon wil gaan, juist wel, ik denk juist dat doordat ik rationeel ben ik dit wel kan doen, ik kan rationeel denken zelfs als er iets als liefde een rol speelt.

Ik ben normaal niet van het kleffe gebeuren, dat gehang aan elkaar, het handje vasthouden, dat hoefde van mij niet. Maar nu wel!, dus ik ben ook van mening dat liefde je manier van denken beïnvloedt, hoewel ik wel vind dat je dit onder controle kan houden, ik vind zelfs dat je dit moet doen. Wij mensen zijn volgens mij zo ver gekomen door rationeel te denken.

De middeleeuwen zijn een periode geweest ,waar er op gebied van wetenschap niets gebeurde. De ontwikkeling stond stil, waarom? Omdat mensen zich te veel lieten leiden door hun emoties. De verlichting was ook een periode van grote wetenschappelijke groei. Waarom? Omdat mensen na gingen denken niet omdat zij zichzelf lieten leiden door hun emoties. Niet dat de emotionele kant ons niet verder heeft geholpen, maar de belangrijke wetenschappelijke ontwikkelingen kwamen door de rationaliteit.

Mijn conclusie is dus:
Liefde is dus een mooi iets, maar je moet het onder controle houden en ervan genieten.

Love is in the air

Onze ervaring met levensbeschouwelijke dagboeken is dat leerlingen geneigd zijn vooral over negatieve zaken te reflecteren. Immers, in de brugklas horen ze al, dat met name bij dieptepunten de levensvragen eruit springen. Vraag je hen al in de brugklas om een gebeurtenis die hen sterk is bijgebleven en waarover ze zich vragen gesteld hebben, dan komen er nogal wat sterfgevallen van grootouders, familieleden en huisdieren op het bord te staan.
Vandaar dat we bijzonder bij zijn met die levensbeschouwelijke dagboeken die stilstaan bij hoogtepunten in het leven, omdat daar met name de zinvraag positief beantwoord wordt.
Hieronder het levensbeschouwelijke dagboek van een V5-leerlinge onder de titel:

Love is in the air

Het is vakantie, iedereen is aan het genieten van het lekkere weer en van elkaar. Het is namelijk weer lente en dan zit de liefde weer volop in de lucht. Als je om je heen kijkt zie je overal verliefde stelletjes, zelfs je ouders doen weer een stuk kleffer met elkaar. Zou er nou echt iets in de lucht zitten waardoor de hormonen weer door ons lijf gaan gieren?
Maar als je dan iemand hebt waar je helemaal gek op bent, is dat dan liefde? Je kunt het ook van de chemische kant bekijken. Je hersenen maken een stofje aan waaraan je verslaafd raakt (heb ik wel eens gehoord tijdens een biologieles). Maar het heeft dan niets romantisch meer. Maar goed wat is nu echte liefde, en is iedereen daar wel naar op zoek? Je hebt van die mensen die altijd de eeuwige vrijgezel willen zijn, zouden die dan minder behoefte hebben aan het stofje dat hun hersenen aanmaakt?
Ik vind het niet echt leuk om de liefde van de chemische kant te bekijken. De liefde heeft juist de kracht om dingen die helemaal niet logisch zijn, voor jou heel logisch te maken. Je hebt het gevoel dat je de hele wereld aankunt, je ziet alles van de positieve kant, en je kunt daarom ook veel meer. Maar liefde kan ook een negatief effect hebben. Het kan heel lastig zijn, je moet constant aan de ander denken. Je kunt je nergens meer op concentreren, of je ziet de mooie lach van je grote liefde al weer voor je ogen dwarrelen. Met veel tegenzin probeer je je schoolwerk toch zo goed mogelijk te maken, maar dat valt niet altijd mee.
In de zomer is ook iedereen met elkaar aan het flirten, we zijn allemaal meer geïnteresseerd in de ander. Dus je hebt waarschijnlijk ook meer kans van slagen. Maar wat heeft een zeker persoon wat jou geïnteresseerd maakt in hem/haar? Is dat het uiterlijk, stralen we in de zomer allemaal als een zonnetje? Je gaat naar mijn mening het eerst op iemands uiterlijk af. Hij/zij heeft een leuke glimlach of mooie ogen, wat voor kleding draagt hij. Dat vergelijk je dan een met je droombeeld. En als er dan toch een aantal overeenkomsten zijn kijk je pas verder. Dan kijk je naar iemands gedrag en karakter. Hoe ligt hij/zij in de groep, is hij/zij tegen iedereen aardig, met wie praat hij/zij zoal. Daarna ga raak je aan de praat met elkaar en kijk je of je elkaar ligt en wie weet springen de vonken wel over. Pas dan kom je meer te weten over iemands innerlijk. Er wordt dan wel altijd gezegd dat uiterlijk niet van belang is, het is wel het eerste wat je ziet van iemand. En het heeft daarom ook de grootste invloed. Dus hoe komen we er bij dat uiterlijk helemaal niet belangrijk zou zijn?
Maar wat mag je nu wel doen en wat mag je beslist niet doen op een eerste date? Of wat als je iemand in de stad tegen komt? Wat is er dan gepast? Mag je juist niet zoenen, wat veel mensen ook niet doen bij een eerste date. Of moet je juist zoenen omdat je anders niet geïnteresseerd lijkt? En wil je meteen een relatie met diegene of is dit gewoon leuk voor een keer? Er is meestal ook veel drank in het spel tijdens het uitgaan, dus dan reageren mensen anders dan normaal. Dus hoe kan je daar dan ooit je liefde tegenkomen?
Liefde blijft een ingewikkeld spel, als je het zo kunt noemen. Voor sommige mensen is het inderdaad een spelletje en maken er soms zelfs een wedstrijd van met weddenschap en al. Ik vind dat je niet serieus met de liefde bezig bent als je daaraan mee doet. Je kunt er namelijk veel mensen mee kwetsen. Je speelt dan wel met iemands hart. En je hart is je gevoeligste plekje.
1-5-2007

Spijt hebben

Een levensbeschouwelijk dagboek van een bovenbouwleerling:

Spijt hebben van iets. Een raar gevoel eigenlijk, toch? Je kunt het niet echt beschrijven en toch weet iedereen meteen wat je bedoeld. Meestal hebben we spijt van kleine dingetjes. Je vergeet iets belangrijks, laat een lange tijd niets van je horen terwijl je had beloofd te bellen, je leert niet voor een proefwerk terwijl je een voldoende hard nodig hebt, je kent het wel. Maar blijkbaar heb je ook een ander soort spijt, maar dan groter. Ik zag laatst iemand op tv in een documentaire. Het was een vrouw, al aardig op leeftijd, die op sterven lag. Tijdens het interview vertelde ze dat ze spijt had van haar leven. Van de dingen die ze niet heeft gedaan en van de dingen die ze wel heeft gedaan. Als ze haar leven opnieuw zou mogen doen had ze die kans meteen gegrepen. De interviewer antwoordde hierop dat iedereen fouten maakt en we daar juist van kunnen leren, haar antwoord was ‘ik heb niet geleerd’.
Dit ene stukje deed me nadenken over mijn eigen leven, welke fouten ik heb gemaakt en de dingen waarvan ik heb geleerd. Ik wil namelijk geen spijt hebben van het leven dat ik heb geleid, ik wil met een glimlach terug kunnen kijken op mijn leven. Ik wil van elke herinnering kunnen genieten. Maar er is nog zoveel dat ik wil doen en ik heb nu al zo weinig tijd om het te doen en daar baal ik zo van! Het enige waar ik nu mee bezig ben is school, school, school. Iedereen loopt er maar op te hameren dat we moeten kiezen en moeten kijken naar onze toekomst. Maar wat als ik geen toekomst meer heb? Wat als het morgen voorbij is? Vorig jaar heb ik een ongeluk gehad. Heel onverwacht, heel plotseling. Maar het had ook mijn einde kunnen zijn. En weet je, dat besef ik nu pas. Ik besef nu pas dat als ik onder die auto was gekomen of als de auto veel sneller had gereden, ik gewoon dood had kunnen zijn. En dan nu, nu ik het opschrijf, word ik eigenlijk een beetje bang voor de dood. Al is het misschien niet voor de dood zelf, maar meer voor de dingen die ik zal missen. De tijd die ik niet meer zal hebben, de mensen die ik niet meer zal zien en al die andere dingen. Al die dingen die ik nog wil doen zouden dan gewoon weg zijn. En dan vraag ik me af of ik niet te druk bezig ben met school en werk enz. en mijn leven eigenlijk langzaam opraakt terwijl ik alleen maar bezig ben verder te gaan, alleen maar vooruit te kijken terwijl je nooit weet of je wel een toekomst hebt. Leef ik niet te veel in de toekomst? Zou ik me iets minder moeten focussen op school en meer op de dingen die ik wil doen, die ik nog wil bereiken voor het mijn tijd is? Als ik kijk naar mijn nichtje in A., vraag ik me dat nog meer af. Zij is zo iemand die school niet te zwaar nam. Ze deed haar best, maar pushte zichzelf niet zo. En als ze geen zin had dan had ze geen zin, punt. Ze genoot ook van het leven tijdens haar schoolperiode en toch is ze afgelopen week cum laude afgestudeerd!
Nou wil ik natuurlijk niet zeggen dat ik niet geniet van mijn leven nu, natuurlijk geniet ik ervan! Ik geniet van het uitgaan, van mijn vriendinnen en alle andere kleine dingen. Ik ben alleen bang dat ik ook spijt krijg als het mijn tijd is, net als de vrouw in de documentaire.

Is dierenliefde verdacht?

Al weer een aantal jaren probeer ik iedere aflevering van de schoolkrant ‘De Keten’ van het Newmancollege een column te schrijven, die te maken heeft met de dagdagelijkse werkzaamheden op school. Ze worden meestal ingegeven door opmerkingen van en discussies met leerlingen in verschillende klassen.

Heel tricky zijn discussies over mensen en dieren. Ik heb de indruk dat middelbare scholieren vaak meer om dieren dan om mensen geven. Aandacht die aan dieren besteed wordt is vaak veel groter dan die voor mensen. Roep je op tot actie, dan lopen deze kinderen sneller voor dieren dan voor mensen, is mijn algemene indruk.

Daarover schreef ik mijn column: ‘Dierenliefde, hè getver!” en is mijn slotzin: “dierenliefde komt voort uit mensenhaat’. Hoewel ik weet dat het best gechargeerd is, want het is een column, zou het ook een mooi onderzoeksonderwerp kunnen zijn voor een opdracht voor onze leerlingen. Probeer maar eens goed te beredeneren waarom de stelling nergens of juist wel ergens op slaat.

De column vind je op deze webstek, op mijn eigen weblog.

Leerlingreacties plaats ik erg graag over dit thema. Dus stuur ze maar op.