Categoriearchief: kunst en cultuur

Nieuwe kerstmusical

Zo schrijf je twee enthousiast ontvangen kerstmusicals voor de NCRV en zo besluit de NCRV hun koers te wijzigen en ineens – na 19 jaar – te stoppen met die traditie. Nog niet bijgekomen van het bericht kregen Arto Boyadjian (componist) en Eva K. Mathijssen (schrijfster) mailtjes van scholen die onderdeel van de kerstmusical-traditie waren “of zij niet nog iets op de plank hadden liggen?” “Euh nee,” moest tot hun spijt hun antwoord zijn. En die spijt ging knagen… Arto en Eva hadden met zo veel plezier aan Rauw op je dak (2008) en Bende (2009) gewerkt, ze hadden in die korte tijd zoveel geleerd over wat middelbare scholieren kunnen en willen en wat hen bezig houdt, dat het zonde zou zijn om werkloos toe te zien hoe iets wat een geweldige ervaring voor middelbare scholen is gewoon ophoudt.

Gevoed door de reacties die ze kregen hebben ze besloten om de traditie gewoon zelf voort te zetten. Elk jaar schrijven ze een nieuwe schoolmusical, te beginnen met de schoolmusical Kansloos. Die -heel in het kort- gaat over een groep rondhangjongeren die hun tijd verdrijven met graffiti, en die als ze in de kraag gevat worden van de agent de keus krijgen: strafblad of ‘vrijwilligerswerk’. Hoe kansloos ze het ook vinden ze kiezen voor het laatste. De maatschappelijk werkster stuurt ze naar een daklozencentrum, om ze te confronteren dat hun leven helemaal niet zo kansloos is.

Elke schoolmusical kan opgevoerd worden rond kerst, maar ook op elk ander moment in het jaar (dan passen ze hem aan). En die musical komt in een compleet pakket, met het script, de muziek (op cd en op bladmuziek), tips en adviezen, een creatieve lesbrief om nog meer mensen op uw school bij de productie te kunnen betrekken en een lesbrief waardoor de thema’s van desbetreffende schoolmusical ook in klasverband besproken en uitgediept kunnen worden.

Nieuwsgierig? Bezoek dan www.deschoolmusical.nl

Celtic Woman – The Voice

I hear your voice on the wind
And I hear you call out my name

Listen, my child, you say to me
I am the voice of your history
Be not afraid, come follow me
Answer my call, and I’ll set you free

I am the voice in the wind and the pouring rain
I am the voice of your hunger and pain
I am the voice that always is calling you
I am the voice, I will remain

I am the voice in the fields when the summer’s gone
The dance of the leaves when the autumn winds blow
Never do I sleep thoughout all the cold winter long
I am the force that in springtime will grow

I am the voice of the past that will always be
Filled with my sorrow and blood in my fields
I am the voice of the future, bring me your peace
Bring me your peace, and my wounds, they will heal

I am the voice in the wind and the pouring rain
I am the voice of your hunger and pain
I am the voice that always is calling you
I am the voice

I am the voice of the past that will always be
I am the voice of your hunger and pain
I am the voice of the future
I am the voice, I am the voice
I am the voice, I am the voice

Toelichting: Het liedje ‘the voice’ geeft je het antwoord op je honger en pijn. De zang van de zangeres is zo krachtig en mooi dat je je honger en pijn zal vergeten. In de tekst krijg je de keuze of je naar haar luistert of niet, ook krijg je de keuze om op haar te reageren en in ruil daarvoor maakt ze je vrij. In het liedje komt bij mij al het pijnlijke in de wereld naar boven, en het antwoord daarop is de zangers die alle antwoorden daarop heeft. Verder zou ik het liedje gebruiken in een film waarin Goden voorkomen. De mens geloofde altijd dat de goden altijd overal antwoorden op hadden en dit liedje sluit daar goed op aan. De tekst wekt bij mij een goed gevoel, omdat de tekst met verteld dat er overal een antwoord voor is zolang je het maar aan de juiste personen vraagt en als je naar de juiste personen luistert.
De songwriter maakt gebruik van tweede taal; als je er niet in gelooft zal het ook nooit lukken.
Je moet in haar geloven net als in Jezus of Mozes. Ze is een soort god en die wil alleen maar helpen als je in haar gelooft en haar toespreekt. Het liedje zelf heeft niks met mij te maken, want het gaat over een soort god. De songtekst drukt daarentegen wel hoop uit. Radeloze mensen die dit liedje horen krijgen een antwoord op hun honger en pijn. Het liedje drukt ook uit dat je respect moet hebben voor iemand die geloofd, dat is zijn eigen keuze en de god of goden waarin hij gelooft hem altijd zullen steunen en als antwoord dienen.

Het laatste avondmaal 2

Wie wil zien hoe graag het Laatste Avondmaal gebruikt wordt om groepen mensen te laten zien, moet naar de volgende webstek gaan.

Hierboven zien we het laatste avondmaal van de Britse kok Gordon Ramsey. Allerlei culturele uitingen, zoals televisieseries, cartoonfiguren, films en dergelijke worden in de karakteristieke poses van Leonardo da Vinci getoond. Niet minder dan 99 variaties op het laatste avondmaal passeren de revue.

Mozart – Pachelbel


Dit is niet het soort muziek dat je op het eerste gezicht bij mij verwacht, maar deze muziek kan ik echt heel erg waarderen. Dat weet alleen niemand van mij. Dat hoeft ook niet, ik vind het wel prima zo.
Dit nummer heeft natuurlijk geen tekst, maar dat heeft het niet nodig. Er zijn geen woorden om dit nummer te beschrijven, maar ik ga m’n best doen.
Ik luister het standaard iedere avond voordat ik ga slapen. En het is eigenlijk altijd te vroeg afgelopen. Het kan dan wel bijna 8 minuten duren, maar stiekem hoop je dat er altijd nog een beetje meer komt. Ik word er helemaal rustig van. Als je het nummer aanzet en je ogen sluit, neemt de muziek je mee. Bij iedere noot gebeurd er iets anders, er gaat een vreemd gevoel door je heen. Alsof alles oke is. Je hoofd wordt leeg, en je denk even helemaal nergens aan.
Als ik het luister ben ik helemaal ontspannen. Het is zo verfijnd, en zo, ja, onbeschrijflijk mooi. Het voelt alsof je droomt, of in een andere wereld bent. Dit nummer doet echt wat met je, vind ik. Dat je dit kunt bedenken, zo iets prachtigs, is gewoon wonderbaarlijk. Die Mozart, die kon er wat van!

Technologie verandert cd-analyse

In de tweede fase behandelen we de crisis van de levensbeschouwingen. Wij beweren het volgende: de verlichting bracht het christendom in crisis en verschafte mensen die de antwoorden van het christendom niet meer geloofwaardig vonden een alternatief. Helaas brachten een aantal ontwikkelingen in West-Europa de verlichting op haar beurt ook in een crisis. Dat noemen we de crisis van de geloofwaardigheid van de grote verhalen. Als reactie op die crisis ontwikkelen zich ook weer alternatieven, zoals het fundamentalisme, new age en het postmodernisme. Fundamentalisme en new age bieden ieder ook weer een groot verhaal aan, alleen het postmodernisme zegt dat we het met kleine verhalen moeten doen.

Op grond van de gesprekken en op basis van een door de leerlingen ingevulde enquête stellen we vast dat grote groepen leerlingen postmodern genoemd kunnen worden. Op grond van die vaststelling vervolgen we ons verhaal met een onderdeel ‘levensbeschouwing en cultuur en de kleine verhalen’. Tijdens die lessen geven we aan dat veel leerlingen als postmoderne mensen hun zingeving niet aan de grote verhalen meer ontlenen, maar door kleine verhalen gegrepen worden. Om dat te laten onderzoeken door de leerlingen zelf geven we hen in de vierde de opdracht een levensbeschouwelijke analyse van een cd te maken en in de vijfde hetzelfde te doen met een film. Als we de resultaten ervan terugzien, komen we heel vaak tegen dat leerlingen hun eigen levensverhaal terugzien in en zich gespiegeld voelen door de teksten van een bepaalde cd of in het verhaal van een andere film.

Opmerkelijke ontwikkeling
De laatste jaren kregen we moeite met de levensbeschouwelijke cd-analyse. Waar we er vroeger van uit gingen dat leerlingen complete cd’s in hun cd-rek hadden staan, krijgen we nu van leerlingen te horen, dat ze steeds minder albums kopen, maar vooral afzonderlijke nummers, die hen aanspreken. Wat hen niets zegt, blijft ook ongekocht. Vraag je dan in de klas om een cd-analyse, dan kijkt een grote meerderheid je verbaasd aan, want alle nummers staan op de mps-speler of de Ipod of iets anders dat digitaal alles opslaat.

Dat bracht ons ertoe om een andere weg in te slaan. Nog steeds geven we leerlingen die het wel leuk vinden de mogelijkheid om een album als eenheid op te vatten en daarover een serieuze analyse te schrijven. We gaan er van uit dat een album op een cd of aangekocht via Itunes een eenheid is en in die zin met een roman vergeleken kan worden, waarin een aantal themata telkens weer terug zal keren.

De nieuwe mogelijkheid die we hen nu bieden is het maken van een eigen album. Met andere woorden: breng tien songs met teksten bij elkaar die voor jou op levensbeschouwelijke gronden hèt album zou zijn dat jij nu zou maken. Het is uiteraard een momentopname, maar wel belangrijk in de ontwikkeling van de leerling op dit moment. Het gaat daarbij om teksten en songs, soms allebei tegelijk, die op de een of andere manier levensbeschouwelijk voor je van belang zijn. Het kan gaan om teksten, die je bepaalde antwoorden geven, je uitdagen, bemoedigen, troosten, vragen stellen, je een spiegel voorhouden etc.

Onze ervaring van de afgelopen twee jaar is dat de leerlingen deze zonder meer uitgebreide opdracht zonder veel morren en vaak met veel plezier aanpakken en ze uiteindelijk met een serie teksten komen, die we in tegenstelling tot wat veel van onze generatiegenoten menen allesbehalve van een dubieus of oppervlakkig allooi zijn. Als je de teksten serieus doorneemt, kom je soms ware juweeltjes tegen, die het op kunnen nemen met teksten uit andere maatschappelijke subculturen die met enig dedain over de popmuziek spreken. De opdracht maakt ook duidelijk – als je enkele klassen achter elkaar nakijkt, dat bepaalde teksten steeds terugkomen in de ‘albums’ van de leerlingen, want het zijn vaak niet alleen de zangers die in de topveertig staan, maar vaak zijn het teksten die een bepaald levensgevoel van deze groep leerlingen weergeven of waarin ze zich herkennen.

Wat ik nog niet gedaan heb, is aan de opdracht verbinden dat ze aan hun eigen album ook een titel moeten meegeven. Ik vermoed dat deze toevoeging een extra levensbeschouwelijke dimensie aan het persoonlijke album zal geven. Dat is iets voor het volgende jaar.

Om collega’s te tonen hoe leerlingen met hun teksten omgaan, zal ik in deze en andere afleveringen van LIA enkele voorbeelden van leerlingkeuzes presenteren. Het is de moeite waard.

Wat voor held ben jij?

Een blogger, Al genaamd, schreef in 2008 een artikel over helden in de film. Hij verwees daarbij naar het werk van Joseph Campbell, die in de vorige eeuw het een en ander geschreven heeft over de held met de duizend gezichten. Zijn studie van de mythen overal in de wereld liet hem een patroon ontdekken in al deze mythen. Hij noemde dat de Moomyth, die hij in zeventien stappen verdeelde. Wie het filmepos Star Wars heeft gezien, kan ontdekken hoeveel George Lucas van Campbell heeft geleerd. Meer over de monomyth is te lezen op http://en.wikipedia.org/wiki/Monomyth.

Al schrijft in zijn blog:
“Als de reis van de held steeds opnieuw gespeeld wordt in verhalen doorheen de geschiedenis, waarom genieten we dan nog steeds van verhalen die hetzelfde patroon volgen? Omdat ze met ons mee resoneren. Wij kunnen er niet genoeg van krijgen. Op de een of andere manier is die reis iets waar we zelf naar smachten. Dit geldt ook voor kassuccessen van films.

De vier typen helden
Om in een verhaal mee te kunnen gaan, moeten we ons identificeren met de held van het verhaal. Heeft de held dezelfde waarden, dezelfde manieren, dezelfde visie op de wereld? Als we ons genoeg met de held kunnen identificeren, grijpt het verhaal ons bij de kladden. Kijkend naar de succesvolle films van het afgelopen seizoen [2008] kunnen we vier typen onderscheiden.

A. De steenrijke playboy die echt een goede vent is die de wereld wil redden

Een walgelijk rijke, knappe playboy die er de voorkeur aan geeft zich in een gemaskerde superheld te veranderen om gewone mensen te veranderen. Denkt Hollywood dat dit archetype geloofwaardig genoeg om er in te stappen? Blijkbaar bleken ze gelijk te hebben met Iron Man en de nieuwe Batman film Dark Knight.
Waarom is dit zo populair? Omdat er twee vliegen in een klap mee vangt. Een held die van alle wereldlijke zaken geniet is aantrekkelijk, toch is het ook een oprechte braverik die zijn grote krachten gebruikt om de hulpelozen te redden. Niet velen onder ons kunnen eerlik zeggen dat ze in deze archetypische held passen. Velen zullen er wel naar streven.

B. Het verliezende studjestype met nog te ontdekken superheldenkwaliteiten
De zachtaardige loser, die op het pad naar duisternis loopt, is in werkelijkheid een Speciale Mens met een natuurlijke gave om hem uniek en speciaal te maken. Dit is een manier om het verhaal van het lelijke eendje opnieuw te vertellen, maar dan met explosies, booswichten en een plot om de held te doden. We zien dat in een film als Wanted, waarin een man ontdekt dat hij een natuurlijke aanleg heeft om supermoordenaar te worden.
Het uitgangspunt kan nog vergezochter zijn dan de steenrijke playboy. Rik worden is niet gemakkelijk, maar er is niets dat iemand van ons af kan houden om welvarend te worden. Bij dit type held heb je geen keus. Of je bent geboren met deze gave of niet. Waarom is het dan zo onweerstaanbaar? Omdat we allemaal aangeboren krachten hebben, maar niet iedereen ontdekte die al. Het is de hoop dat deze onontdekte kwaliteiten ons tot het avontuur van ons leven leidt.
Gerelateerde film: Harry Potter 1-7, Star wars 1-6.

C. De supercoole held die simpel het avontuur creëert
Indiana Jones. Als je de naam leest, hoor je het beroemde filmmuziekje al in je hoofd. De beroemde hoed van de onderzoeker, de zweepslag en het luidste geluidseffect voor een vuistslag doen je vergeten dat archeologen in werkelijkheid geleerden zijn en niet alle geleerden zijn zo cool.
Dit archetype is de ijzervreter. Er is geen verborgen identiteit. Geen passief wachten op de oproep om op avontuur te gaan om een verborgen talent te ontdekken. Een rechtstreekse benadering zonder bedenkingen om uitdagingen aan te gaan. Daarom kunnen we zaken als het je verbergen in een koelkast om je te redden van een kernexplosie over het hoofd zien. Je bent een rock ster, een deugniet. En daarom houden we van je.
Gerelateerd: The Mumy 1-3. Hellboy 1-2, James Bond, allemaal

D. Een onopvallende persoon die groeit naar de uitdaging
In dit archetype is de held gewoon een simpele ziel die een normaal leven wil leiden. De wereld waarin hij leeft is ernstig ontregeld en of hij het wil of niet het lot om de wereld te doen overleven rust op hem. Dit archetype is bijzonder aantrekkelijk omdat de held geen pretenties heeft. Als hij niet tot het avontuur geroepen werd, zou de held zich met zijn eigen zaken bezighouden en hij zou er tevreden mee zijn. Het eenvoudige leven: niet te veel om erom te vragen.
De aantrekkingskracht ligt in het feit dat als een ongelooflijke uitdaging zich voordoet, de held dapper genoeg is om de uitdaging aan te gaan. Geen behoefte aan heldhaftige kracht en machten. Gewoon moed, wat zelf een heldendeugd is. Kung Fu Panda is het voorbeeld.”
Gerelateerde films: Wall-E , De X-files.
Bron: http://7pproductions.com/blog/2008/07/14/which-superhero-blockbuster-movie-are-you/

Het gezicht van Jezus

Mogelijk hebben we meer kijk op het gezicht van Jezus Christus, schrijft de Gazet van Antwerpen op 31 maart 2010. Via digitale technologie hebben wetenschappers namelijk voor het eerst een beeld kunnen werpen op hoe de man die in de Lijkwade van Turijn begraven werd, er mogelijk uitzag.

Via computertechnieken werd een driedimensionaal gevormd. Het beeld werd gecreëerd aan de hand van bloedafdrukken op de Lijkwade van Turijn. Dat doek zou het lichaam van Jezus Christus bevat hebben, hoewel daarover discussie bestaat.
Bloed

“We namen de bloedafdrukken en isoleerden die, zodat ze in de lucht zouden hangen”, aldus Ray Downing. “We hebben heel wat informatie over het gezicht op het doek en ik denk dat onze afbeelding verdomd hard lijkt op hoe de man er in het echt uitzag.”

Downing zegt ook te weten hoe de afbeelding van het gezicht op lijkwade kon verschijnen.

De video’s zijn te bekijken via de volgende link

Het postmodernisme van Maarten van Roozendaal

Elders op deze webstek heb ik het lied ‘Red mij niet’ van Maarten van Roozendaal aangemerkt als een uitstekend voorbeeld van een postmoderne mens: iemand die wars is van de grote verhalen die op hem afkomen en er zeker niet door gered wil worden.

In Trouw van 1 februari 2010 komt Maarten van Roozendaal zelf aan het woord over een door hem geliefde zin, waar hij iets mee heeft. Hier laat hij ook zien, dat een kort simpel gedicht behoorlijk van invloed kan zijn op iemands denken en handelen. Hieronder de tekst van het artikel in Trouw.

’Het ergste dat me kan overkomen is dat ik word uitgelachen, bedenk ik als ik gespannen in mijn kleedkamer zit. Waarom zou ik me, net voordat ik het podium van een theater op loop, zo druk maken? Een zaal die zich bescheurt om mijn afgang is het ergste dat me kan overkomen. Is dat nou zo’n ramp?
Ik moet van mijn krampachtigheid af, realiseer ik me dan. Me ontspannen en niet meer steeds naar die mondaine trots streven. Niet dat ik op zulke momenten een religieuze oefening doe. Noem me een randgelovige. Ik pik van wijze leermeesters af en toe eens iets mee, maar kan me nooit helemaal op één religie of gedachtegoed storten.
En toch, ondanks mijn constante cynisme, kom ik al jarenlang steeds terug bij een taalspelletje van Jan Foudraine, een Nederlandse psychiater.
Die schrijft in één van zijn mystieke werken:

„Ik dacht: ik moest mijn vuisten ballen.
Iemand zei: open je hand.
Ik was bang om door de mand te vallen.
Iemand zei: er is geen mand.”

In de jaren tachtig, toen Freek de Jonge het gedicht van Foudraine in zijn show voordroeg, gingen taalspelletjes als deze in tegen de heersende mentaliteit. Juist in de jaren tachtig moést je van alles. Tegen kruisraketten zijn bijvoorbeeld, of boos zijn op de regering. Ja, bóós zijn – dat hele decennium stond bol van de boosheid.
Foudraine en De Jonge gingen die krampachtigheid met oosterse filosofie te lijf. In plaats van met je vuist te zwaaien naar misstanden kon je je maar beter ontspannen, onderwezen ze. Bij confrontaties en meningsverschillen deed je er verstandiger aan om lichtjes mee te buigen. Niet om toe te geven, maar juist om zo samen aan een oplossing te kunnen werken.
Die gelatenheid heb ik altijd fascinerend gevonden. In plaats van bang te zijn voor confrontaties, probeer ik observerend aan de zijlijn te staan. Wordt iemand boos, dan laat ik zijn woede over me heenkomen, in de hoop dat we het later alsnog eens kunnen worden.
Belangrijker is dat Foudraine’s rijmpje door mijn leven heen een troost voor me geweest is.
Een baan krijgen, werd me tijdens de jaren tachtig constant verteld, kon ik als jongere wel vergeten. Prima, dacht ik, en voor ik het wist was ik jarenlang aan het niksen. Ik verliet op mijn zeventiende de middelbare school, begon te drinken, ging met andere vrijbuiters in een kraakpand wonen en trad zo nu en dan eens ergens op.
Na tien jaar begon dat bestaan natuurlijk te wringen. Ik leefde maar wat aan, gespeend van een doel of iets om trots op te kunnen zijn. Ik werd angstig en ziek van de doelloosheid die me in de greep hield.
Wilde ik écht iets met mijn leven doen, dan moest ik mijn muzikale carrière serieus gaan nemen. Maar wat als ik na alle moeite zou falen als zanger?
Dan is er niets aan de hand, leerde ik van Foudraine’s strofe. Mislukken kon niet, want ik had niets om te verliezen. Hij gaf me het vertrouwen om te doen wat ik eigenlijk al bleek te kunnen. Toen ik eenmaal de moed had verzameld om voltijds artiest te worden, ging de rest eigenlijk vanzelf.
Podiumervaring had ik in die tien jaar immers al opgedaan en levenservaring om doorleefde liedjes te schrijven had ik ook genoeg. Na jaren van doelloos leven bleek ik ineens een geslaagde artiest.
Dát is wat een goed motto kan doen. Foudraine’s poëzie is krachtig genoeg om steeds weer relevant te worden, om me steeds te motiveren en te troosten.
Zonder zijn woorden was ik misschien altijd wel in die halfslapende toestand gebleven en was de drank me misschien nog liever geworden dan hij nu al is. Wat had ik al die jaren zonder die mystieke psychiater gemoeten?”

Robin de Wever
Maarten van Roozendaal (47) is zanger en liedjesschrijver. Vanaf vrijdag tourt hij met zijn nieuwe show ’Zonder vrienden’ langs de kleinere Nederlandse theaters.
Meer informatie en de speellijst op:
w w w. m a a r t e nv a n r o o z e n d a a l . c o m .

[Bron: Trouw 2 februari 2010]

Anne Frank en Goebbels

Op de website http://www.annegoebbels.nl/ is informatie te vinden over het project waarin de visies van de joodse Anne Frank en de antisemitische Joseph Goebbels tegenover elkaar gezet worden. Uit de informatie op de website de volgende informatie over deze intrigerende theatervoorstelling.

“Anne en Goebbels, een confrontatie zal op jong en oud indruk maken. Ook leerlingen in het voortgezet onderwijs spreekt deze multimediale voorstelling zonder meer aan. Anne Frank zullen ze kennen, maar welke gedachtewereld ging er nu schuil achter de Holocaust?
Het verleden

In de verstilde ruimte van het theater zitten de toeschouwers oog in oog met Anne Frank en Joseph Goebbels, antisemiet en racist in hart en nieren en propagandaman van de nazi’s. Zij gaan mee in zijn leven, zijn werkelijkheid en zijn denkbeelden, zoals hij die twintig jaar lang optekende in zijn dagboeken. Authentieke filmbeelden tonen welke keiharde werkelijkheid achter Goebbels woorden schuilging. En zodra hij zwijgt, is steeds weer de stem te horen van Anne Frank, een van de zes miljoen joodse slachtoffers.

Het heden

De voorstelling past alleen al historisch gezien uitstekend binnen het voortgezet onderwijs. Maar onmiskenbaar daagt de voorstelling ook uit met de klas na te denken over het heden, over de wijze waarop hier en elders groepen mensen worden ‘weggezet’. Welke mechanismen liggen daaraan ten grondslag? Hoe laten we ons allemaal meeslepen door woorden en beelden en hoe kun je je stem laten horen?
Welke klassen?

Scholieren in klassenverband van harte welkom, vanaf klas 4 vmbo-t, havo en vwo. Gezien de inhoud van de voorstelling is het noodzakelijk dat zij voorbereid zijn en voldoende kennis hebben van de historische context.
Schoolvoorstellingen

Raadpleeg voor schoolvoorstellingen de speellijst op deze site. Soms is een extra schoolvoorstelling mogelijk. Neem daarvoor contact op met het theater in uw buurt of met Habima Producties, info@habimaproducties.nl.”

De Bijbel cultureel

De twintigste eeuw is de eeuw van de secularisatie en ontkerkelijking. Daarbij hoort ook dat de bijbel daarmee naar de ramsj gebracht kan worden. Veel mensen denken dat de twintigste eeuw DE eeuw van het atheïsme is geworden.

Niet is minder waar. In de inleiding op het bijna 700 pagina’s tellende en letterlijk zwaar wegende ‘De Bijbel cultureel’ schrijven redacteuren Marcel Barnard en Gerda van de Haar: “Voor de redactie zijn de verrassendste uitkomsten van het onderzoek dat aan het boek ten grondslag ligt, dat bijbels erfgoed prominent aanwezig is in de kunsten van de twintigste eeuw, en dat de dominante opvatting dat het Modernisme (de term wordt hier in zijn breedste zin genomen) de kunsten voorgoed heeft geseculariseerd, slechts een deel van de waarheid is. Zoals men in de sociale wetenschappen heeft moeten vaststellen dat moderniteit en religie elkaar niet behoeven uit te sluiten, zo blijken in de kunsten Bijbel en een modernistische houding elkaar geenszins tegen te houden.”

De redactie heeft zes zwaargewichten met uitgebreide kennis over beeldende kunst, film, theater, klassieke muziek, popmuziek en literatuur aan het werk gezet, wat resulteert in veel artikelen met een diepgaande uitwerking.
In het boek komen 67 trefwoorden aan de orde. Ze zijn volgens de bijbelse canon geordend. Het eerste thema is Schepping en het laatste is ‘Hemels Jeruzalem’. Oude en Nieuwe Testament komen beide naar voren. Lemma 35 is Jezus.

Elk trefwoord heeft drie rubrieken. “Steeds is er een vrij uitvoerige PRESENTATIE van een kunstwerk uit een van de genres, gevolgd door enige korte KARAKTERISTIEKEN van werken uit verschillende genres en door een ESSAY over een breder onderwerp dat door het trefwoord werd opgeroepen. Een voorbeeld. Lemma 30 betreft het twaalfprofetenboek. Allereerst worden ‘The Basement Tapes’ van Bob Bylan uit 1967 uitvoerig gepresenteerd. Vervolgens komen korte verwijzingen naar de beeldende kunst (Pablo Gargallo), film (Andrei Tarkovski), muziek (Francis Poulenc), 8 popsongs over Jeruzalem en een gedicht van Lucebert. Het essay gaat over “Amuseur of boeteprofeet? Cabaret in Nederland”. De twaalf kleine profeten uit het Oude Testament die de heilige huisjes van hun tijd bekritiseerden zijn blijkbaar opgevolgd door evenzovele of meer boetepredikers, die in Nederland, het domineesland, de plaatsvervangende rol van dominee vervullen. Sieto Hoving: “Cabaret is een donderpreek waarvoor de kerkgangers graag het traktement van de dominee willen betalen.”

Het boek stond al enkele maanden in de boekenkast en wachtte op een recensie. Maar elke keer als ik het ter hand name, begon ik te bladeren en flitste van het ene onderwerp naar het andere: een essay over de film “De kanker van het kwaad”, gevolgd door Kain in de popmuziek, de ladder van Jacob in het werk van Marc Chagall, de vaststelling dat nagenoeg elk thema wel popsongteksten vermeldde, de ontdekking dat Gerardjan Rijnders een theatervoorstelling van de Klaagliederen gemaakt heeft enzovoort..

In mijn ogen is het een standaardwerk dat elke docent levensbeschouwing in zijn kast moet hebben en vaak moet inkijken, om te lezen en ook voor de talloze illustraties. Vooral de docenten die in hun opleiding al veel te weinig culturele bagage hebben meegekregen zullen smullen van de ontdekkingen dat het nog lang niet gedaan is met de bijbel in de kunst. Het boek moet niet gebruikt worden om de leerlingen weer bijbelvast te maken, maar de vele voorbeelden maken het ook de ongelovige jongere duidelijk dat je niet om het boek der boeken heen kunt, als je iets van de westerse cultuur wilt begrijpen.
Het boek doorbladerend kom je allerlei gekke, diepgravende en triviale wetenswaardigheden tegen, die soms heel goed gebruikt kunnen worden in testjes en toetsen. Opdrachten om popsongs, films, boeken te verbinden met de bijbelse bronnen zijn met enige moeite zo te vinden. Kortom, je doet jezelf met dit boek een onuitputtelijke bron van inspiratie cadeau.
[De Bijbel cultureel, uitgeverij Miedema, ISBN 978-90-211-4220-3]

NCRV-kerstmusical

Met de kerstmusical heeft de NCRV de afgelopen negentien jaar een traditie opgebouwd met veel middelbare scholen. Jarenlang al is het een groot succes! Dit jaar heet de musical ‘Bende, in een ander licht’.

Net als vorig jaar is de musical gemaakt door Eva K. Mathijssen en Arto Boyadjian. Dus: scherpe taal, herkenbaar, humoristisch en met uitdagende muziek. Dit keer zijn vorm en stijl anders. Er is ruimte om een koor alle partijen te laten zingen. De dans komt voort uit de scenes. Waar de hoofdpersoon Ben, in de musical van vorig jaar, scene voor scene nieuwe mensen ontmoette, is bij Bende een groot deel van de personages de hele tijd op het toneel. Dit geeft de spelers het gevoel deel uit te maken van een de hele voorstelling. Kortom, een musical met een mooi en boeiend verhaal, een diversiteit aan liedjes en met mogelijkheden om prachtige dansscènes in te studeren.

Bende, in een ander licht
In Bende leren we een flink aantal leerlingen kennen, die allemaal om verschillende redenen een speciale straf hebben gekregen.
Het is vrijdag voor de vakantie. Alle leerlingen hebben net hun rapport gekregen en zijn vrij. Ze willen geen moment langer in het schoolgebouw blijven. Elize, Maria en haar meiden, Martha, Suzy, Ruth, Moos, Bram en Dave hebben allemaal straf gekregen: ze moeten alle deuren van de toiletten schoonmaken. Van Uffelen, de conciërge, zegt dat ze pas weg mogen als alles spic en span is. In het begin wil dat klusje niet vlotten. Het is dan ook een nogal bonte verzameling: de nerd, de macho, de lieveling, de grote bek, de kakkers en het grijze muisje. Iedereen heeft een mening over iedereen en niemand wil iets met de ander te maken hebben. Om ooit uit de situatie weg te komen, zullen ze toch een beetje nader tot elkaar moeten komen. Wonder boven wonder gebeurt dat. Naarmate de tijd verstrijkt, komen ze erachter dat ze allemaal onder vooroordelen gebukt gaan. Ze zijn allemaal inderdaad heel verschillend, maar dat is juist wat het leven zo leuk maakt. Er worden oude vriendschappen hernieuwd en nieuwe vriendschappen gesmeed. Door de samengebundelde energie gaat de strafklus ineens heel snel. Ze zijn klaar en dus ook ‘vrij’.

Dan worden hun nieuw verworven vriendschappen op de proef gesteld. Er is een groep meisjes van de andere school die Elize, het grijze muisje, hebben bedreigd: ze komen haar die vrijdag in elkaar slaan. Als iedereen naar huis gaat, komt Elize oog in oog met die meiden te staan. Staat ze er nu toch alleen voor?
Natuurlijk niet. Deze mensen kunnen elkaar nu niet meer negeren en met hun positieve en collectieve kracht zorgen ze ervoor dat de andere meisjes afdruipen. Deze vrijdag heeft hun leven veranderd. Vanaf nu zien ze elkaar in een ander licht.

Thema’s
Centraal thema in deze musical is: (de kracht van) vriendschap. Een musical over groepsvorming, vooroordelen, opkomen voor jezelf, de kracht van samenwerken en elkaar in een ander licht gaan zien.

Meer informatie vind je op http://bende.ncrv.nl/node/17131

Interessante en bizarre lijsten

Mensen houden van lijstjes maken. Niet zozeer de te-doenlijsten, maar lijsten zoals ‘Tien rampen die de wereldgeschiedenis beïnvloedden’.

Voor collega’s die ervan houden en voor leerlingen die mogelijk vanuit een aparte invalshoek naar een bepaald onderwerp willen kijken is er een lijstensite, www.listverse.com.

De lijst bevat lijsten van de meest verschillende onderwerpen, die voor een groot deel best interessant zijn. Voor docenten levensbeschouwing is een zoekopdracht met ‘religion’ interessant, want dan komen er enkele tientallen lijsten, die serieus materiaal kunnen opleveren. Voor leerlingen is het een mogelijkheid om een grote hoeveelheid Engelse informatie tot zich te nemen.

Enkele voorbeelden
Jezusfiguren elders in de wereld voor Jezus zelf:
http://listverse.com/2009/04/13/10-christ-like-figures-who-pre-date-jesus/

Top tien van religies, waarvan je niet wist dat ze bestonden:
http://listverse.com/2008/07/08/top-10-religions-you-never-knew-existed/

Tien zelf verklaarde messiassen [voorzien van youtubefilms]:
http://listverse.com/2008/06/08/top-10-self-appointed-messiahs/

Tien postmoderne religies:
http://listverse.com/2008/04/12/10-post-modern-religions/

De veertien kruiswegstaties:
http://listverse.com/2008/03/21/14-stations-of-the-cross/

Vijftien uitspraken van beroemde atheïsten:
http://listverse.com/2007/12/07/top-15-quotes-by-famous-atheists/

Tien opmerkelijke moraallessen uit de bijbel
http://listverse.com/2007/09/10/10-curious-biblical-lessons-on-morality/

Toptien problemen met Scientology
http://listverse.com/2007/08/17/top-10-problems-with-scientology/

Wie gebruikt verhalen van Toon Tellegen?

“Zijn korte dierenverhalen raken op een zachte manier aan levensvragen. De vragen en de onnozelheid van de dieren zijn inleefbaar en raken aan diepe dingen. De dieren zijn kwetsbaar, geen helden. De eekhoorn heeft vooral vragen en de mier is erg wijs, dat denkt hij tenminste.
Ik heb altijd het gevoel dat de twee dieren de twee helften van mijn persoonlijkheid zijn. Tellegen lijkt op een oudtestamentische figuur met elementaire en onopgesmukte verhalen. In “De ontdekking van de honing” zet hij religie als illusie neer, maar er zit iets christelijks in het hooghouden van kwetsbaarheid: niet de kampioen wint, maar wie zich argeloos uit in verwondering. Dat is belangrijk en grenst voor mij aan het religieuze. De verhalen hebben iets mythisch. Hij schrijft een brief, geeft die mee aan de wind en dan komt die ook aan waar het moet. Tellegen is altijd liefdevol, met milde spot. Hij gunt je wat, ook je zwakheden. Ik was altijd opgelucht aan het einde van zo’n verhaal, bevrijd dat het zo gezegd kon worden. Tijdens een uitvaart is eens zo’n verhaal voorgelezen. Daarin gaat de mier op reis en er moet dus afscheid genomen worden. Dan blijkt de onhandigheid bij afscheid, dat je hart en je hoofd het niet kunnen bijbenen, dat het niet doordringt. Heel aandoenlijk en ontroerend.”
Aldus het verhaal van Piet van Veldhuizen, predikant in Hendrik-Ido-Ambacht, opgetekend door Cees Veltman in de rubriek “Mijn bijbel” in Volzin van 8 maart 2013.

In “Misschien wisten zij alles” zijn 313 verhalen over de eekhoorn en de andere dieren opgenomen. Helaas hebben de verhalen geen titel: die zul je zelf moeten bedenken. Dat maakt het ook moeilijker om elkaar op verhalen attent te maken. Toch wil ik collega’s graag vragen of zij een of meer verhalen van Toon Tellegen in hun lessen gebruiken. Graag hoor ik dan:
• welke verhaal [graag paginanummers in voornoemde boek aangeven]
• in welke klas
• bij welk onderwerp.
Graag geef ik later door welke mooie vondsten er gedaan zijn.
LIA 199 – 21 maart 2013

Iets met iconen

Collega Harkink wil volgend jaar leerlingen aan het werk laten gaan met iconen. Ik weet dat in 1996 de werkgroep Echelon een rijk ge-illustreerd boekje over iconen heeft uitgegeven: Jos van Remundt, tekst en Marieke van der Maeden, illustraties: Beelden van verlangen naar een andere wereld: Iconen.
In hoofdstuk 1 behandelen ze de functie van moderne beelden, met name in de reclame en de functie van iconen. Verschillen en overeenkomsten in de functies komen aan de orde.
Hoofdstuk 2 gaat over de betekenis van het woord icoon en de geschiedenis van het iconen schilderen. Het tweede deel van hoofdstuk 2 gaat over het schilderen van een icoon.
Hoofdstuk 3 gaat dieper in op de achtergrond van iconen.
Hoofdstuk 4 biedt de mogelijkheid om zelf iconen te schilderen. Daarbij wordt zowel een snelle als een minder snelle manier van werken aangeboden.
Mijn vraag – en die van collega Harkink – is of er collegae zijn die gewerkt hebben met het schilderen van iconen en daarover hen ervaringen kwijt willen. Welke aandachtspunten zijn belangrijk, wat zijn de reacties van de leerlingen, wat wilde je in de iconen laten uitdrukken, enz?
LIA 131 4-6-2009

Killing me softly with his song

Aan het eind van deze serie youtubes over Don Mclean het verhaal van de schrijvers van ‘Killing me softly’: de tekst gaat over Mclean en zijn liedjes. Het is het verhaal van iemand die zich compleet naakt voelt, omdat de zanger zingt alsof hij al haar brieven gelezen heeft. Een heel mooi voorbeeld van de betekenis die muziek voor mensen kan hebben. Voor mij een voorbeeld van het postmoderne kleine verhaal, dat mij ineens iets zegt en waarvan leerlingen er velerlei hebben, in plaats van het grote verhaal, dat hen minder te zeggen heeft.

I heard he sang a good song, I heard he had a style,
And so I came to see him and listen for a while.
And there he was this young boy, stranger to my eyes,
Strumming my pain with his fingers,
Singing my life with his words,
Killing me softly with his song,
Killing me softly with his song,
Telling my whole life with his words,
Killing me softly with his song.
I felt all flushed with fever,
Embarrassed by the crowd,
I felt he found my letters and read each one out loud.
I prayed that he would finish,
But he just kept right on strumming my pain with his fingers,
Singing my life with his words