Categoriearchief: waarden

Wat voor held ben jij?

Een blogger, Al genaamd, schreef in 2008 een artikel over helden in de film. Hij verwees daarbij naar het werk van Joseph Campbell, die in de vorige eeuw het een en ander geschreven heeft over de held met de duizend gezichten. Zijn studie van de mythen overal in de wereld liet hem een patroon ontdekken in al deze mythen. Hij noemde dat de Moomyth, die hij in zeventien stappen verdeelde. Wie het filmepos Star Wars heeft gezien, kan ontdekken hoeveel George Lucas van Campbell heeft geleerd. Meer over de monomyth is te lezen op http://en.wikipedia.org/wiki/Monomyth.

Al schrijft in zijn blog:
“Als de reis van de held steeds opnieuw gespeeld wordt in verhalen doorheen de geschiedenis, waarom genieten we dan nog steeds van verhalen die hetzelfde patroon volgen? Omdat ze met ons mee resoneren. Wij kunnen er niet genoeg van krijgen. Op de een of andere manier is die reis iets waar we zelf naar smachten. Dit geldt ook voor kassuccessen van films.

De vier typen helden
Om in een verhaal mee te kunnen gaan, moeten we ons identificeren met de held van het verhaal. Heeft de held dezelfde waarden, dezelfde manieren, dezelfde visie op de wereld? Als we ons genoeg met de held kunnen identificeren, grijpt het verhaal ons bij de kladden. Kijkend naar de succesvolle films van het afgelopen seizoen [2008] kunnen we vier typen onderscheiden.

A. De steenrijke playboy die echt een goede vent is die de wereld wil redden

Een walgelijk rijke, knappe playboy die er de voorkeur aan geeft zich in een gemaskerde superheld te veranderen om gewone mensen te veranderen. Denkt Hollywood dat dit archetype geloofwaardig genoeg om er in te stappen? Blijkbaar bleken ze gelijk te hebben met Iron Man en de nieuwe Batman film Dark Knight.
Waarom is dit zo populair? Omdat er twee vliegen in een klap mee vangt. Een held die van alle wereldlijke zaken geniet is aantrekkelijk, toch is het ook een oprechte braverik die zijn grote krachten gebruikt om de hulpelozen te redden. Niet velen onder ons kunnen eerlik zeggen dat ze in deze archetypische held passen. Velen zullen er wel naar streven.

B. Het verliezende studjestype met nog te ontdekken superheldenkwaliteiten
De zachtaardige loser, die op het pad naar duisternis loopt, is in werkelijkheid een Speciale Mens met een natuurlijke gave om hem uniek en speciaal te maken. Dit is een manier om het verhaal van het lelijke eendje opnieuw te vertellen, maar dan met explosies, booswichten en een plot om de held te doden. We zien dat in een film als Wanted, waarin een man ontdekt dat hij een natuurlijke aanleg heeft om supermoordenaar te worden.
Het uitgangspunt kan nog vergezochter zijn dan de steenrijke playboy. Rik worden is niet gemakkelijk, maar er is niets dat iemand van ons af kan houden om welvarend te worden. Bij dit type held heb je geen keus. Of je bent geboren met deze gave of niet. Waarom is het dan zo onweerstaanbaar? Omdat we allemaal aangeboren krachten hebben, maar niet iedereen ontdekte die al. Het is de hoop dat deze onontdekte kwaliteiten ons tot het avontuur van ons leven leidt.
Gerelateerde film: Harry Potter 1-7, Star wars 1-6.

C. De supercoole held die simpel het avontuur creëert
Indiana Jones. Als je de naam leest, hoor je het beroemde filmmuziekje al in je hoofd. De beroemde hoed van de onderzoeker, de zweepslag en het luidste geluidseffect voor een vuistslag doen je vergeten dat archeologen in werkelijkheid geleerden zijn en niet alle geleerden zijn zo cool.
Dit archetype is de ijzervreter. Er is geen verborgen identiteit. Geen passief wachten op de oproep om op avontuur te gaan om een verborgen talent te ontdekken. Een rechtstreekse benadering zonder bedenkingen om uitdagingen aan te gaan. Daarom kunnen we zaken als het je verbergen in een koelkast om je te redden van een kernexplosie over het hoofd zien. Je bent een rock ster, een deugniet. En daarom houden we van je.
Gerelateerd: The Mumy 1-3. Hellboy 1-2, James Bond, allemaal

D. Een onopvallende persoon die groeit naar de uitdaging
In dit archetype is de held gewoon een simpele ziel die een normaal leven wil leiden. De wereld waarin hij leeft is ernstig ontregeld en of hij het wil of niet het lot om de wereld te doen overleven rust op hem. Dit archetype is bijzonder aantrekkelijk omdat de held geen pretenties heeft. Als hij niet tot het avontuur geroepen werd, zou de held zich met zijn eigen zaken bezighouden en hij zou er tevreden mee zijn. Het eenvoudige leven: niet te veel om erom te vragen.
De aantrekkingskracht ligt in het feit dat als een ongelooflijke uitdaging zich voordoet, de held dapper genoeg is om de uitdaging aan te gaan. Geen behoefte aan heldhaftige kracht en machten. Gewoon moed, wat zelf een heldendeugd is. Kung Fu Panda is het voorbeeld.”
Gerelateerde films: Wall-E , De X-files.
Bron: http://7pproductions.com/blog/2008/07/14/which-superhero-blockbuster-movie-are-you/

Tien grote redevoeringen

Grote redevoeringen
Het woord heeft meermalen de loop van de geschiedenis kunnen veranderen. Er zijn veel historische gebeurtenissen die omlijst zijn met redevoeringen, die mensen tot grotere daadkracht brachten. Denk aan de speeches van Churchill aan het begin en tijdens de tweede wereldoorlog. De apologie van Socrates aan het eind van zijn proces, waarin hij besloot waardig te sterven heeft veel mensen niet onberoerd gelaten.
Redevoeringen die bijblijven hebben meestal met vormen van menselijke waardigheid te maken. Zij spreken over fundamentele waarden zoals vrijheid, zelfbeschikking, vrijheid van slavernij, burgerrechten, en meer.
Mijn geroemde listverse heeft een tiental redevoeringen bijeengezet die getuigen van moed, daadkracht en onverzettelijkheid.
Het gaat om de volgende teksten:
Generaal Douglas MacArthur, Duty Honor Country
Socrates, Apologie
Patrick Henry, Give me Liberty of give me death
Jawaharlal Nehru, Tryst with Destiny
Ronald Reagan, the Berlin Wall
Winston Chruchill, Their finest hour
Lyndon B. Johnson, The American Promise
Frederick Douglas, The Hypocrisy of American Slavery
Winston Churchill, We shall fight on the beaches
Susan Anthony, Women’s Right to the Suffrage
Mario Savio, Put your bodies upon the gears
Ze zijn allemaal in het Engels; bij verschillende redevoeringen zijn youtubefilms opgenomen. Wie in zijn lessen aandacht besteedt aan menselijke waardigheid heeft hier een aantal mensen, die hun nek uit durfden te steken, voor hun mening opkwamen en hun en andermens waardigheid probeerden te beschermen, te verheffen of er aandacht voor vroegen.
Te vinden op http://listverse.com/2008/06/01/top-10-great-historic-speeches/

Doe de integriteitstest

In eerdere afleveringen van LIA heb ik aandacht gevraagd voor het laten maken door leerlingen van een door deskundigen ontworpen tests. Een overzicht kun je vinden door in de kolom ‘aandachtsgebieden’ op ‘toetsen-games-tests’ te klikken en een overzicht te krijgen van diverse mogelijkheden.

Een nieuwe is de integriteitstest. Het intro zegt: “Hoe integer ben jij?

Heb jij zo’n sterk gevoel voor integriteit dat zelfs een leugentje om bestwil ongemakkelijk voelt? Of ga jij liever creatief om met de waarheid om je doel te bereiken? Dat doet toch iedereen? Wie is er nu volledig en altijd eerlijk en oprecht? Jij? ”

De deelnemer kan de test maken, zijn e-mailadres opgeven en de uitslag wordt hem/haar toegezonden. De docent kan er meer werk van maken door de test te kopiëren van internet, die in een worddocument te zetten en de leerling eerst de test op papier te laten maken door te kiezen tussen — en ++, vervolgens als huiswerk te test op internet te laten maken en de volgende les de uitkomsten te bespreken. Zhij kan een inventaris maken van de soorten integriteit die de scores van de leerlingen te zien geven en dankzij de op papier ingevulde antwoorden kan er een zinnig gesprek plaatsvinden door de keuzes met elkaar te vergelijken: waarom heb jij bij vraag 4 twee minnen gezet? Wat heeft je buurman? Waarom vind je dat dit gedrag wel of niet kan?”

Het kan in deze wereld, waar integriteit het soms moet afleggen tegenover heb-, heers- en eerzucht, een mooie les worden voor leerlingen die nog een hele toekomst voor zich hebben en waar integriteit hopelijk weer als een echte deugd ervaren zal worden.

Je vindt de test op http://www.123test.nl/integriteit-test/

Tien barmhartige Samaritanen

Uit de sociale wetenschappen weten we dat de barmhartige Samaritaan een zeldzaam verschijnsel is. Tijdens werkcolleges over dit bijbelverhaal op een Amerikaanse universiteit verhuisden de studenten van het ene gebouw naar het andere. Onderzoekers hadden een haveloze, hulpeloze man op de weg naar het andere gebouw gelegd. Alle theologiestudenten waren zo gefocust op het werkcollege ‘barmhartige Samaritaan’, dat ze zelfs niet in de verleiding kwamen om de hulpbehoevende man aan een nader onderzoek te onderwerpen en eventueel actie te ondernemen.
Gelukkig hebben de makers van mijn veelgeprezen website ‘listverse.com’ een tiental mensen beschreven die zich op een eigen wijze als barmhartige Samaritaan ontpopt hebben. Het zijn allemaal gewone mensen die gegrepen door het lijden van de ander de vaak niet ongevaarlijke stap om de ander te hulp te komen hebben gemaakt.
De tekst bij de nummer 1. Let op het gedrag van de omstanders; de priester en de leviet hebben illustere navolgers gehad.
“Op 18 april 20120 kwam de Guatemalteekse immigrant Hugo Alfredo Tale-Yax een vrouw te hulp die door een man met een mes bedreigd werd. Tale-Yax vocht met de aanvaller, maar werd uiteindelijk neergestoken en voor dood achtergelaten op een straat in Jamaica, Queens (NY). De vrouw en de aanvaller vluchtten in verschillende richtingen terwijl hij lag te bloeden. Videocamera’s filmden gedeelten van de aanval en de situatie erna.
De camera’s lieten zien dat een man Tale-Yax met een mobieltje filmde. Achtien anderen zagen hem en liepen vlak langs hem door. Allen weigerden hulp te bieden of de autoriteiten op de hoogte te stellen. Meest nabij om te helpen kwam een man die het lichaam heftig schudde, maar wegliep toen hij de poel van bloed zag. Brandweerlieden kwamen een kwartier later aan, maar toen wat het al te laat.
De politie zoekt nog steeds naar de verdachte.”
http://listverse.com/2010/10/09/top-10-real-life-good-samaritans/

Tien individuele protesten

Na de jodenredders en de onverdraagzamen een lijst met mensen die als individu hun proteststem verhieven en daardoor verschil maakten.

Louis Amstrong weigerde naar de Sovjet-Unie te gaan om daar op te treden uit protest tegen de manier waarop de Amerikaanse regering met haar zwarte onderdanen omging.

Nummer negen is de brief uit de Birmingham gevangenis die Martin Luther King schreef over gelijkheid en gerechtigheid.

De Zuidafrikaanse Zackie Achmat weigerde anti-aidsmedicijnen te gebruiken zolang niet alle Zuid-afrikanen toegang tot die medicijnen hadden.

Bob Marley zong ‘ Get up, Stand up, Stand up for your right’, waarmee hij vele onderdrukten een hart onder de riem wist te steken.

Henry Thoreau, inspirator van King en Gandhi weigerde in de negentiende eeuw belasting te betalen aan een regering die een slavenregering is, zoals hij het noemde.

Tijdens de belegering van Serajewo speelde de cellist Vedran Smailovic gedurende 22 dagen op zijn cello, een dag voor iedere persoon die vermoord werd toen men op brood stond te wachten.

Mohandas Ghandi, de halfnaakte fakir volgens zijn tegenstanders liep de 240 mijl naar Dandi en liet daarmee de Britse regering een gevoelig gezichtsverlies lijden.

Thich Quang Duc stak zichzelf in brand uit protest tegen de behandeling van boeddhistische monniken door het Zuid-vietnamese militaire regime.

Rosa Parks stond niet op in de bus in Montgomery in 1955 en ontketende daarmee een beweging die leidde tot de afschaffing van de segregatie in de diverse zuidelijke staten van de Verenigde Staten.

De nummer 1 van de lijst is de anonieme man die op het Tiananmen Plein in zijn eentje voor vier dreigende tanks gedurende vijftien minuten de kracht van de enkeling tegenover het machtsapparaat van de Chinese Communistische Partij liet zien.
Hij zal voor altijd herinnerd blijven als de Tank Man.

Meer informatie op http://listverse.com/2009/12/21/top-10-individual-protests/

Ten akelige onverdraagzamen

Na de lijst van mensen die joden gered hebben trof ik op http://listverse.com een lijst aan van mensen die hun leven in dienst van haat en anti-denken stelden.

De stichter van de Black Muslims ‘Nation of Islam’ verkondigde dat God als eerste de zwarten schiep en dat de blanken het resultaat waren van een mislukt experiment van een zwarte wetenschapper die slaven voor de zwarten wilde creëren.

Henry Ford, de autofabrikant, was ook de grootmeester van het antisemitisme in de Verenigde Staten. Hij bundelde zijn artikelen uit zijn eigen krant in een boek “The International Jew: The World’s Foremost Problem”.
De man is de enige Amerikaan die positief geciteerd wordt in ‘Mein Kampf’

Samuel Bowers, de Imperial Wizard of the White Knights of the KKK, was verantwoordelijk voor de moord op diverse burgerrechtenactivisten. In 1967 liet hij bommen leggen bij een aantal joodse instellingen.

Yahweh ben Yahweh, oprichter van Nation of Jahweh, beweerde dat de zwarten de ware afstammelingen van de twaaf stammen van Israel zijn; hij verklaarde zich later ook zoon van God en Messias die gezonden was om blanken en joden te doen verdwijnen. Hij werd gevangengezet wegens samenzwering nadat in de omgeving van Miami 23 wrede moorden op aanhangers hadden plaatsgevonden.

Jack T. Chick is een fundamentalistische christelijke predikant, die vooral bekend is vanwege zijn handgetekende stripboeken ‘Chick Tracts’, waarmee hij zowel een heftig antikatholicisme als een anti-evolutionisme uitdraagt. Hij beweert dat de katholieke kerk het nazisme uitgevonden heeft om de joden uit te roeien.

Ian Paisley is wereldwijd bekend om zijn onverzoenlijke houding jegen het ‘papendom’, zoals hij het noemt en organiseerde elke mogelijkheid tot protest om zijn ongenoegen met het nodige misbaar kenbaar te maken.

The Mexica Movement is een groep die er van uitgaat dat alle inheemse Amerikaanse volkeren tot een ethnische groep behoren en de groep bepleit de repatriëring van alle blanken terug naar Europa, waarbij dwang eventueel gewenst is.

William Joseph Simmons was een voormalige predikant uit Georgia die de tweede KKK vormde na de ineenstorting van de eerste en wist de Klan tot een beweging van 20 miljoen leden te ontwikkelen.

Richard Girnt Butler was de stichter van de Aryan Nations in de zeventiger jaren. Joden zijn afstammelingen van Satan door middel van Eva. De groep predikt raciale scheiding en haat jegens alle niet-blanken.

Nummer 1 in de lijst van onverdraagzamen is Adolf Hitler, wiens rabiate antisemitische ideeën tot de tweede wereldoorlog en de holocaust leidde.

Meer informatie over deze mensen is te vinden op http://listverse.com/2010/02/12/10-terrible-bigots-in-modern-history/

Mensen die joden redden

Een geliefde surfplek is de webstek waar met enige regelmaat lijsten worden verzameld van de meest onmogelijke en bizarre zaken en gebeurtenissen, http://listverse.com . In het verleden heb ik er al eens aandacht aan besteed . Dankzij hun RSS-feed kwam ik enkele nieuwe interessante lijsten tegen.

De namen van individuele mensen die hun nek hebben uitgestoken om tijdens de barbaarse holocaustperiode joodse mensen te redden kunnen niet vaak genoeg genoemd worden. Hier is een lijst van mensen die door de Israelische regering als ‘rechtvaardigen’ erkend zijn.
http://listverse.com/2008/11/06/10-people-who-saved-jews-during-world-war-two/

De Japanse diplomaat Feng-Shan Ho, die 2000 joden het leven redde in Oostenrijk.
Irena Sendler, een Poolse maatschappelijk werkster wist 2500 joodse kinderen uit het ghetto in Warschau met vals papieren weg te werken.

Hugh O’Flaherty was een Ierse katholieke priester die 4000 geallieerde soldaten en joden in Rome uit de handen van de nazi’s wist te houden.

Giorgio Perlasca die in de Spaanse burgeroorlog aan de zijde van Franco streed, was zo teleurgesteld in het fascisme dat hij in 1944 naar de Spaanse ambassade in Boedapest vluchtte en van daaruit 5000 joden een vals paspoort bezorgde om naar veiliger landen te reizen.

De tweede Japanner in de lijst is Chiune Sugihara, die zijn werd deed in Litouwen, toen de Duitsers het land overvallen hadden. Hij schreef op eigen initiatief visa uit voor een verblijf in Japan en redde daarmee duizenden mensen. Hij schreef op sommige dagen tot achttien uur om de visa’s klaar te maken.

Georg Ferdinand Duckwitz, een Duits lid van de NSDAP werkte in Denemarken tijdens de oorlog. Hij maakte een geheime reis naar Zweden en overtuigde de minister-president om Deense joden toegang tot zijn land te geven. Daarna waarschuwde hij de Deense politicus Hedtoft, die belangrijkse rabbi’s in zijn land overhaalde om zoveel mogelijk joden naar Zweden te laten oversteken. Dank zij Duckwitz’ optreden overleefde 99 % van de Deense joden de holocaust.

Frank Foley was een Britse geheime agent die als een ‘scarlet pimpernel’ huzarenstukjes uithaalde om joden te redden. De schatting ligt op 10.000 levens.

Aristide de Sousa Mendez, een Portugese diplomaat, die tegen de orders van zijn eigen regering in gratis visa verstrekte aan 30.000 vluchtelingen, waaronder 12000 joden.

Dimitar Peshev, minister van justitie in Bulgarije tijdens de tweede wereldoorlog, weigerde de 48.000 eigen joodse inwoners te laten afvoeren naar de vernietigingskampen, hoewel hij eerder had meegewerkt aan antisemtische wetgeving in zijn eigen land.

De nummer 1 op de lijst is Raoul Wallenberg, die tijdens de oorlog in Boedapest werkte en met neppaspoorten zeker 100000 joden het leven redde. Hij huurde 32 huizen in de Hongaarse hoofdstad en maakte er bluffend Zweeds grondgebied van, waar op zekere momenten 10000 mensen gehuisvest werden.

Typisch, er is een bonus en dat is paus Pius XII, wiens optreden tijdens de tweede wereldoorlog door veel mensen als laf en halfslachtig aan de kaak is gesteld. In deze lijst wordt een andere kant belicht en komt men tot de conclusie dat de zachte diplomatie van het Vaticaan bijna een miljoen mensen gered heeft.
Het zal een heftige discussie blijven, ben ik bang.

Waardeprofielen

In TDG5V hebben we de lessen opgenomen die Pim de Haas aan zijn leerlingen gegeven heeft aan de hand van de zogenaamde waardeprofielen. We hebben daar zeer zinvol twee lesblokken mee gevuld en een afsluitende opdracht van gemaakt, die veel leerlingen uitgebreid gemaakt hebben.

1. De leerlingen komen naar de les met een uitdraai van de youngmentalitytest, die ze thuis gemaakt hebben.

2. Leerlingen met hetzelfde waardeprofiel gaan in groepjes van maximaal vier bijeenzitten en werken samen tijdens die les enkele groepsopdrachten uit. Een leerling notuleert en levert het versla gaan het eind bij de docent in. De docent maakt kopieen voor de andere groepsleden. Die kunnen ze gebruiken bij de persoonlijke uitwerking voor het portfolio.

3. De tweede les zoeken leerlingen van verschillende waardeprofielen elkaar op en zetten een interviewsessie in gang. Halverwege de les gaat ieder op zoek naar een nieuwe gesprekspartner.

4. Ijn mijn V5b en V5a kwam ik de volgende waardeprofielen tegen:
– honkvaste gemakzoekers 4 , –
– enthousiaste verkenners 6 , 2
– sociale aanpassers 4 , 4
– erkenningzoekers 1 , 2
– extraverte statuszoekers 3 , 15
– eigenzinnige idealisten 3 , 2

Je ziet dat de uitkomsten je kunnen verrassen. Soms zijn er waardeprofielen waar een of twee leerlingen aan voldoen. In V5a bleken er niet minder dan 15 extraverte statuszoekers te zijn.
Voor de eerste les kan dat betekenen dat het niet mogelijk is mensen met hetzelfde waardeprofiel bij elkaar te zetten; je laat dan de eenlingen met elkaar werken. In het geval van een halve klas die hetzelfde waardeprofiel heeft wordt het weer een stuk moeilijker de tweede les een interview met een ander waardeprofiel te houden.

Mijn ervaring is dat leerlingen zeer geanimeerd en gemotiveerd de ene les met gelijkgestemden, de tweede les met andersdenkenden aan de slag gaan.

De slotopdracht, in te leveren via de elo en persoonlijk te maken kwam op het volgende neer:
– Welke volgorde hebben jullie gegeven als groep aan de 10 waarden die in het boek staan? Graag uitleg over waar jij moeite mee had.
– Hoe is jullie beeld van een ideale wereld als groep, minimaal 8 aspecten opnemen.
– In hoeverre herken je jezelf in het ontvangen waardeprofiel?
– Welk profiel van de 6 gegeven profielen past het minst bij jou en waarom?
– de twee interviews met de medeleerlingen uit les 2

In het algemeen leverden de leerlingen de nodige pagina’s tekst in, waarin ze serieus ingingen op hetgeen zij al dan niet met de waardeprofielen hadden. In elk klas waren er wel enkele leerlingen die vonden dat ze zich voor geen meter in het aangereikte waardeprofiel herkenden; anderen waren verbaasd dat het zo goed paste. Veelvuldig kwam ook naar voren dat mensen met hetzelfde waardeprofiel toch behoorlijk konden verschillen in de ordening van de 10 waarden. Bijvoorbeeld: “veel vrienden hebben” werd vaak onder vuur genomen, omdat men van mening was dat niet het aantal vrienden telde maar de kwaliteit ervan.

Een verdere verdieping zou in een derde les gegeven kunnen worden door de waardevolgordes van de verschillende groepen naast elkaar te projecteren met de beamer en bekijken wat voor gevolgen de verschillende waardeprofielen hebben voor de volgorde van de waarden. Daarnaast zouden de vragen en opmerkingen die bij leerlingen opgekomen zijn tijdens de gesprekken en interviews ook aan de orde kunnen komen.

Dead Poets Society is nog steeds een aanrader

Dead Poets Society
Regie: Peter Weir
Acteurs: Robin Williams e.a.
Jaar: 1989

Traditie, Eer, Discipline en Uitmuntendheid zijn de vier pijlers van de dure kostschool Welton. Daar wordt het licht der kennis ontstoken. We maken de openingsceremonie in september 1959 mee. De jongens noemen de school zelf ‘Helton’.
De nieuwe leerlingen maken kennis met elkaar. Neil Perry deelt met Tod Anderson een kamer. Tods broer heeft hier ook gestudeerd, knappe kop en alom gewaardeerd.
Alvorens te vertrekken verbiedt Neils vader hem in de redactie van het jaarboek te zitten. “Je doet er teveel dingen bij.” “Dat is niet eerlijk,” reageert Neil. Zijn vader neemt hem mee naar de gang en zegt: “Spreek me niet meer tegen in het openbaar. Zolang je geen arts bent, doe je wat ik zeg!”
0.11) De eerste les van mr. Keating, docent Engels en oud-leerling. Hij neemt hen mee naar de hal, waar de oude foto’s hangen van reeds lang overleden oud-leerlingen. ‘Captain, my captain” is een tekst van de dichter Whitman. “Pluk de rozen, nu het nog mag.” Carpe Diem, we zijn vergankelijk, maak wat van je leven, zegt Keating.
Knox Overstreet gaat eten bij de familie Danbury, waar wordt opengedaan door Chris, het vriendinnetje van Chet, de footballplayer van de familie.
Tijdens de les poëzie laat Keating het eerste hoofdstuk uit het studieboek scheuren. “Bedenk dat woorden en gedachten de wereld kunnen veranderen!”
0.17) Waarom lezen we poëzie? Omdat we behoren tot het menselijke ras. Het menselijke ras is vol passie. Poëzie, schoonheid , liefde geven het leven inhoud.
-Ach ik, leven vol terugkerende vragen, treinen vol oogkleppen, steden vol dwazen, wat heeft mijn leven daarin voor zin?
Antwoord: Het feit dat jij bestaat
Dat jij uniek bent in dit leven
dat je aan dit machtige stuk
je eigen vers zult toevoegen.
Keating besluit: “Wat wordt jullie vers?”

De groep studenten nemen de oude jaarboeken ter hand om achter de gegevens van Keating te komen. Daarin wordt gerept over Het dode dichters gezelschap , Dead Poets Society. Ermee geconfronteerd vertelt de docent: We wilden het merg uit het leven zuigen. In een indiaanse grot lazen de romantische dichters.
Neil wil dit herhalen en haalt de groep over om in de nacht op zoek te gaan naar de grot.
Hij heeft het citaat van Keating gevonden: “Ik ging naar het bos om het merg uit het leven te zuigen, om niet bij mijn dood te ontdekken dat ik niet geleefd heb.”

0.40) Tijdens een volgende les gaat Kating op de tafel staan in zijn lokaal. “Om mezelf eraan te herinneren de dingen steeds anders te zien.”
Er komt een auditie voor een Shakespearestuk. Neil wil acteur worden en krijgt de rol van Puck. Namens zijn vader schrijft hij zelf een brief aan de rector zelf, om toestemming te krijgen voor het extra-werk.
1.01) Keating laat de leerlingen rondkuieren op de binnenplaats, iedereen in een eigen tempo, dan komen ze in hetzelfde ritme. Hij laat zien dat iedereen zich aanpast. Het gaat hierom non-conformisme, jezelf blijven te midden van anderen. “Zoek je eigen pas, je eigen ritme. Kies je eigen weg, hoe gek die ook is.”
Tod is jarig en zit op de toegangsweg tot de school. Hij heeft dezelfde bureauset gekregen als vorig jaar. Na een gesprek met Neil gooit deze de set in het water. Samen lachen ze erom.

Tijdens een feestje zit Knox bij dronken wordende footballers. Hij zit naast Chris. Haar gezicht is heel dichtbij. Hij wil haar kussen. Chet die gewaarschuwd wordt door zijn vrienden, gaat een vechtpartij met hem aan.

Er verschijnt een anoniem artikel in de schoolkrant, waarin een pleidooi wordt gehouden om meisjes toe te laten op de school. Tijdens een bijeenkomst laat de rector merken dat hij de onderste steen boven wil halen om de dader te pakken te krijgen. Dan gaat de telefoon. Dalton zegt: “Het is God, voor meneer Nolan. Hij wil meisjes op Welton.”
Knox krijgt met de klopper op de kamer van rector Nolan.
Er volgt een gesprek tussen Keating en Nolan over de onorthodoxe lesmethoden. Het verband met de vorige affaire wordt ontkend, maar ‘je weet dat ze gemakkelijk beïnvloedbaar zijn.’ Keating vertelt Nolan over de exercitie op de binnenplaats: “Ik leer ze zelfstandig te denken.”
Nolan: “Op deze leeftijd , nooit! Je weet het, traditie en discipline.”

1.17) Neil keert terug van een repetitie en vindt zijn vader op zijn kamer. Deze heeft een eenzijdige discussie met hem over de absurde acteertoestanden. “Je bedroog me, heeft Keating je opgestookt?”
“Ik wilde je verrassen, ik heb allemaal negens.”
“Je stopt. Ik heb me veel ontzegd om je hier te krijgen. Je zult me niet teleurstellen.” Neil moet het toneel gaan afzeggen. Daarna heeft hij een gesprek met Keating, die adviseert: “Ga praten met hem en vertel hem duidelijk wat je wil.”
Intussen presteert Dalton het om de school van Chris te bezoeken, waar hij in haar klas een gedicht voorleest en haar bloemen geeft. De jongens gaan samen met Keating naar de voorstelling waarin Neil zal optreden. Neil meldt dat hij een gesprek met zijn vader gehad heeft en nu toestemming heeft. Als de jongens op het punt staan naar de schouwburg te gaan, verschijnt Chris om Dalton te waarschuwen voor het optreden van Chet. Ze gaat met hem mee naar de voorstelling en ze krijgen iets samen.
Tijdens het stuk ziet Neil vanachter de coulissen zijn vader staan. Als de groep het applaus in ontvangst neemt en zich afschminkt, wordt Neil geroepen en gaat met zijn vader naar huis. Hij krijgt te horen dat hij naar de strenge militaire school zal gaan, dan naar Harvard om dokter te worden. Hij heeft blijkbaar toch niet met zijn vader gesproken en zijn moeder doet er hier het zwijgen toe. Neil zal worden wat zijn vader nooit heeft kunnen worden en zo de naam van de familie verder brengen dan wel hooghouden. Er vindt weer geen communicatie plaats, omdat de vader niet wil luisteren naar de plannen van zijn zoon. Als iedereen in bed ligt, doet Neil het raam open, zet de kroon van bladeren die hij tijdens het spel op had op zijn hoofd en loopt naar beneden. Hij opent het kastje waar zijn vader een pistool bewaart en schiet zichzelf voor zijn hoofd. Radeloos en ontredderd treffen de ouders hun zoon aan.
1.40) Tod wordt wakker gemaakt en krijgt te horen dat Neil dood is. De jongens doen een jas over hun pyjama aan en lopen de sneeuw in. Tod loopt gillend naar voren en geeft over, terwijl hij de vader van Neil beschuldigt.
Keating vindt vervolgens de Thoreautekst over het merg en het leven in Neils lessenaar en huilt om de dood van de jongen. Tijdens het afscheid van Neil meldt Nolan, dat er een onderzoek naar de oorzaak van Neils dood gedaan zal worden, op verzoek van diens ouders.

1.48) De groep studenten houdt een stiekeme bijeenkomst. Cameron is de zaak aan het verlinken. “Ze zoeken een zondebok. Er is een erecode. Je moet de waarheid vertellen. Werk mee. Wij zijn de slachtoffers, ze willen Keating. Keating heeft ons gek gemaakt.”
Tod: “Keating is niet schuldig. Neil wilde zelf graag acteren.”
Cameron: “Ik vind dat Keating moet hangen. Ik vergooi mijn toekomst niet.”
Dalton slaat hem tegen de grond.
De jongens worden achtereenvolgens bij Nolan geroepen. Ze moeten tekenen dat Keating hen opgezet heeft. Dat zijn gedrag Neil het leven heeft gekost. Ook Tod tekent, onder dwang van zijn ouders.
1.55) Nolan neemt de klas over voor Engels. Cameron moet Prittchards tekst lezen, de inleiding die Keating eruit heeft laten scheuren. Ondertussen komt Keating zijn spullen halen. Hij loopt terug, richting deur. Tod staat op, als Keating langsloopt. “Ze dwongen me, meneer Keating.”
K.: “Ik geloof je, Tod”
Nolan dreigt met sancties als Tod niet stopt en sist Keating toe te verdwijnen. Tod gaat op tafel staan en zegt: “Captain, my captain.”
Ondanks de woedeaanvallen van Nolan volgen anderen Tod’s voorbeeld en op een paar mensen als Cameron na, staat iedereen op zijn tafel. Nolan is machteloos.
Geroerd zegt Keating: “Thank you, boys.”
Het laatste shot is Tod tussen de benen van een ander door gezien. Zo werkt het op tafel gaan staan ook omgekeerd!

Werken in de klas

a. In diverse fragmenten komt de geweldige kracht van de tweede taal naar voren. De kracht van poëzie e.d.

b. In meerdere fragmenten komt de vraag aan bod, wat iemand van zijn leven maakt: wat wordt jullie vers? Het merg uit het leven zuigen. Leerlingen kan de vraag gesteld worden om daar zelf antwoord op te geven. Ook kan de vraag gesteld worden wie van de leerlingen in de film het merg werkelijk uitgezogen heeft.

c. Het stuk van het gesprek met de vader na de repetitie tot en met de zelfdoding van Neil werkt heel goed als intro op vragen als:
– waarom doet Neil zo iets?
– kun je hier op de een of andere manier van schuld spreken?
– waren er andere manieren om deze situatie op te lossen? Welke andere oplossingen hadden ook kunen werken voor Neil?

Uit het gesprek over deze situatie kan heel goed duidelijk worden, dat suïcide geen oplossing is, omdat er in de meeste gevallen nog reële andere mogelijkheden zijn.

d. Het fragment aan het eind, van de druk op de jongens tot de slotscène’ is heel sterk en ontroerend. Een gesprek hierover kan de volgende ingrediënten hebben:
– waarom doet Tod dit?
– Wat is de zin ervan? Wat is het nut ervan?
Binnen deze scènes kan het verschil tussen nut en zin uitstekend verduidelijkt worden. Soms moet je dingen doen die je niet nuttig vindt, maar om zin te houden moet je het wel.
Wie werkt met een lessenserie over functies van levensbeschouwingen, kan hier een goed voorbeeld aan ontlenen voor de functie ‘inspireren en uitdagen’. Het gevoel van ‘hier sta ik, ik kan niet anders,” kan er duidelijk mee worden geïllustreerd.

Studenten hebben te weinig normbesef

Het Algemeen Dagblad van 21 september 2009 schrijft: “Studenten hebben volgens het bedrijfsleven te weinig normbesef. Dat bleek zondag uit onderzoek van accountantsorganisatie KPMG onder Nederlandse bedrijven.
De hogere onderwijsinstellingen zijn volgens de helft van de ondervraagde ondernemingen verantwoordelijk voor het gebrek aan normen en waarden. Opleidingen zouden te weinig aandacht besteden aan de ethische vorming van studenten.

Bijna de helft van de bedrijven (40 procent) zegt de afgelopen twee jaar een veelbelovende medewerker te hebben ontslagen wegens een gebrek aan normen en waarden. Vooral jongere managers en dan met name mannen, missen volgens veel bedrijven een moreel kompas. Verantwoordelijkheidsgevoel en respect worden volgens de ondernemingen door starters geofferd voor zaken als een snelle carrière, inkomen en status.

De overheid probeert in een reactie op de crisis tevergeefs het gebrek aan moraliteit in het bedrijfsleven te lijf te gaan met nieuwe regelgeving, meent hoogleraar Accountantscontrole en KPMG-partner Philip Wallage. Nieuwe regels helpen volgens Wallage niet tegen menselijk gedrag als hebzucht en het nastreven van het eigen belang. “Er is echter geen enkele regel die gewenst gedrag van mensen kan afdwingen”, aldus de hoogleraar. (ANP)”

Misschien zijn zaken als bovenstaande mee te nemen in gesprekken met beleidsmakers op school en ouders, die weleens het bestaansrecht van het vak levensbeschouwing ter discussie willen stellen.

Amerikaan verkoopt ziel op E-bay

Als u 700.000 euro te veel heeft, kan u er een Amerikaan uit Los Angeles een enorm plezier mee doen. In ruil krijgt u zijn ziel, netjes verpakt in een glazen bokaal, en een contract waarin duidelijk staat dat u zich de trotse eigenaar van zijn geweten mag noemen. U kan uw koopwoede niet langer bedwingen? Rep u dan naar eBay, waar de hoogste bieder met het ‘hebbeding’ aan de haal gaat. “Ik heb geen geld voor de kerstvakantie. Het enige wat ik te bieden heb, is mijn ziel. Die heb ik de laatste tijd toch niet nodig. En geef toe, ik kan haar toch beter op eBay verkopen dan haar over te laten aan de duivel? Gebruik haar voor jezelf, of geef haar aan iemand die haar nodig heeft. Wie weet wat er dan allemaal kan gebeuren? Met het geld hoop ik een nieuw leven te kunnen starten. En wanneer ik dan ooit weer op eigen benen sta, ben ik van plan haar terug te kopen”, klinkt zijn verkooppraatje. Het startbod ligt vast op 1 miljoen dollar, maar verbazingwekkend genoeg heeft nog niemand de stap durven wagen. De man in kwestie heeft de hoop echter nog niet opgegeven dat er uiteindelijk nog iemand met een bod op de proppen zal komen.

Bron: www.raarmaarwaar.nl.

Een aardige reactie bij dit bericht: “Misschien moet ie zijn verstand mee verkopen in het potje. Verwacht alleen niet dat het potje er voller van wordt.

Een denkoefeningetje voor onze leerlingen:

• Wat vind je van de handelwijze van deze Amerikaan?

* Stel dat je zijn ziel zou kopen, wat zou je dan met zijn geweten doen? Nu zijn geweten van jou is, kan hij niets anders doen dan jouw bevelen opvolgen. Wat zou je hem laten doen voor het geld dat je betaald hebt?

*De man zegt dat het beter is zijn ziel te verkopen op E-bay dan aan de duivel. Maar is er wel verschil? Je ziel verkopen hoe dan ook betekent toch altijd dat je geen meester meer bent over je eigen leven en dat je het leven moet leiden dat een ander voor je bedacht heeft? Komt daar ooit iets goeds van?

Ware eenzaamheid

In LIA 105 schreef ik over een bloedstollend ritueel, gevonden in het aanbevelenswaardige boek van Roberto Saviano ‘Gomorra’, een reis door het imperium van de camorra. Ik kom er nog enkele malen op terug, want hij heeft levensbeschouwelijk het een en ander te vertellen. Deze keer gaat het over zijn vader en hij schrijft:

“Het is net als iemand die besluit filosoof te worden en een ander die besluit arts te worden, wie van de twee beschikt volgens jou over het leven van mensen?”

“De arts!”

“Goed zo. De arts. Omdat iemands leven in jouw handen ligt. Jij beslist. Je kunt iemand redden of niet. Je kunt pas het goede doen als je ook het slechte kunt doen. Als je een loser bent, een pias,iemand die niets doet, dan kun je alleen maar goed doen, maar dat is vrijwilligerswerk, daar haal ik mijn neus voor op. Een goede daad is pas echt goed als je hem verkiest boven een slechte daad.”

Ik gaf geen antwoord. Ik snapte nooit wat hij me nu eigenlijk duidelijk wilde maken. En eigenlijk begrijp ik dat nu nog steeds niet. Daarom ben ik waarschijnlijk ook filosofie gaan studeren, om niet voor iemand anders te moeten beslissen. Mijn vader had in de jaren tachtig als arts op de ambulace gewerkt. Vierhonderd doden per jaar. In buurten waar soms wel 5 mensen per dag werden vermoord. Hij arriveerde met de ambulancewagen, maar als het slachtoffer op de grond lag en de politie nog niet ter plaatse was, kon hij hem niet de ambulance in tillen. Want als de moordenaars hier lucht van kregen, kwamen ze terug, achtervolgden de ambulance, blokkeerden de weg, klommen het voertuig in en maakten hun klus af. Dat was al vaak gebeurd en zowel de artsen als verplegers wisten dat ze niets met het slachtoffer moesten doen en dat ze moesten wachten tot de moordenaars terugkwamen om de operatie af te ronden.

Op een dag moest mijn vader in Giugliano zijn, een groot dorp tussen Napels en Caserta, het domein van de Mallardo clan. De jongen was achttien, misschien jonger. Ze hadden hem in zijn borst geschoten, maar de kogel was afgeketst tegen een rib. De ambulance arriveerde meteen, hij was al in de buurt. De jongen rochelde, brulde, verloor bloed. Mijn vader legde hem op de brancard. De verplegers waren doodsbang. Ze probeerden hem over te halen, het was duidelijk dat de moordenaars hadden geschoten zonder goed te richten en dat ze op de vlucht waren geslagen voor een patrouille, maar ze zouden zeker terugkomen.

De verplegers probeerden mijn vader te overreden. “We moeten wachten. Straks komen ze, maken hun klus af en dan nemen we hem mee.”

Mijn vader kon het niet. Ook de dood heeft zijn tijd en achttien jaar leek hem nog geen tijd om te sterven, zelfs niet voor een soldaat van de camorra. Hij tilde hem in de ambulance, bracht hem naar het ziekenhuis en de jongen bleef leven. Die nacht kwamen de moordenaars die hun doelwit niet naar behoren hadden geraakt naar zijn huis. Naar het huis van mijn vader. Ik was er niet, ik woonde bij mijn moeder. Maar het verhaal is me al zo vaak verteld, altijd op hetzelfde punt afgekapt dat ik het me herinner alsof ik ook thuis was en alles heb gezien. Mijn vader werd, dacht ik, tot bloedens in elkaar geslagen en hij liet zich tenminste twee maanden niet zien. De vier maanden daarna kon hij niemand recht aankijken.

De keuze maken om degene die moet sterven te redden geeft aan dat je diens lot wilt delen, want hier kun je met al je wil alleen niets veranderen. Het is geen besluit dat je kan verlossen van een probleem, het is geen bewustwording, geen gedachte, geen keuze die je werkelijk het gevoel dan geven dat je op de best mogelijke manier handelt. Wat het ook is wat je doet, het zal om de een of andere reden altijd het verkeerde zijn. Dat is ware eenzaamheid.

Bron: Roberto Saviano, Gomorra, Amsterdam, 2006, pg 199-201
[LIA 107 -31-5-2009]

Europeanen en hun waarden

Welke waarden worden door Europeanen het meest gekoesterd? Een antwoord op die vraag wordt gegeven in de Eurobarometer [http://ec.europa.eu/public_opinion/index_en.htm] die werd opgesteld door TNS Opinion in opdracht van de Europese Commissie. De ondervraagde Europeanen hechten het meeste waarde aan vrede (61 procent) en aan respect voor de natuur en het milieu (50 procent).

Nederlanders: tolerantie en openheid
De grotere verschillen in resultaten zijn te zien bij de waarden ‘tolerantie’ en ‘openheid ten aanzien van andere mensen’. Deze waarden staan het hoogst in het vaandel bij de Nederlanders. Zestig procent van de Nederlanders vindt het belangrijk dat we deze waarden behouden in de maatschappij. De Belgen volgen met 51 procent, de Denen met 50 procent. Op Cyprus noemt zestien procent van de respondenten tolerantie en openheid als belangrijke waarden, in Griekenland onderschrijft slechts elf procent dit.

Het onderzoek, dat gehouden werd onder ruim 26.000 respondenten in 27 EU-lidstaten, laat ook zien dat de hoge prioriteit die gegeven wordt aan een waarde als vrede, universeel is in verschillende naties. Het wordt namelijk in 19 van de 27 landen het vaakst genoemd. Zelfs bij de laagste score (45 procent in Estland en Letland) wordt de waarde bijna door de helft van de respondenten als belangrijk ervaren.

Natuur en milieu
Respect voor de natuur en het milieu wordt genoemd als prioriteit door grote groepen respondenten in landen als Luxemburg (78 procent), Zweden (76 procent), Finland (74 procent) en Denemarken (70 procent).Sociale gelijkheid en solidariteit zijn vooral van waarde op Cyprus (54 procent), in Portugal, Oostenrijk (beide 50 procent) en Finland (48 procent). Vrijheid van meningsuiting is overheersend in het Verenigd Koninkrijk (55 procent) en Nederland (52 procent).
[LIA 105]