Coming of Age

Een belangrijk thema, zowel in romans als in films, is het volwassen worden van jongeren. Op velerlei wijzen is dit proces gethematiseerd en in de grote meerderheid van de gevallen is het een verhaal met een positieve uitkomst, zij het meestal na enige strubbelingen die de spanning erin moeten brengen.

Een heel apart verhaal is de roman ‘Staal’ van de jonge Italiaanse schrijfster Silvia Avallone, die in Italië met enkele prijzen ging slepen en een hele tijd op nummer 1 van de bestsellerlijst heeft gestaan. Al is dat zeker geen garantie voor een authentieke roman, ik durf te zeggen, dat ze een fraaie prestatie geleverd heeft en een roman heeft geschreven die je blijft boeien.

Het is het verhaal van Anne en Francesca, twee dertienjarige meisjes, die ontdekken dat hun zich ontwikkelende lichaam hen tot het middelpunt van de kleine wereld van Piombino maakt. Piombino is een stad met een fikse staalindustrie aan de Middelllandse Zee en ligt tegenover Elba. De meeste mensen zijn nog nooit naar Elba geweest, het is het gebied van de toeristen en de rijken; en zij wonen en werken in Piombino in naargeestige woonkazernes, waar de verdovende middelen het leven een stuk veraangenamen. In Dante’s termen: Elba is de hemel, Piombino is op zjn best het vagevuur en op zijn slechtst de hel.

Anna en Francesca zag ik regelmatig in mijn klas en elke docent kent ze: enkele zeer van zichzelf bewuste meiden in ieder geval wat hun lichamelijkheid betreft, die een leidende rol in een klas kunnen spelen, omdat ze het testosteron van de jongens kunnen richten en ze zich de arrogantie aan kunnen meten zich boven andere minder bedeelde meiden te verheffen. In feite zijn het zielige onzekere meiden die de voortdurende bewondering van anderen nodig hebben om te denken dat ze iets betekenen. Narcisme ten top, en als binnen afzienbare tijd de belangstelling van de omgeving naar andere meiden gaat, vallen ze in een diep gat.

In haar roman laat Avallone de sociale achtergrond sterk meewegen. Je bent in Piombino geboren en ook al behoor je tot de top twee van je leeftijd, je zult genadeloos ingehaald worden en je leven op een ander niveau in Piombino slijten dan je op 13-jarige leeftijd gedacht hebt. Het gaat in haar roman over mensen die nergens meer in geloven; het enige wat ze kunnen en doen, is het creëren van een valse wereld door drugs, seks en drank. Alleen de moeder van Anna blijft geloven in het ideaal van de gelijke mens en deelt pamfletten uit op bepaalde plaatsen en tijden. Alle anderen praten over een beter leven, maar laten door een vorm van zelfdestructief gedrag zien, dat ze er diep van binnen niets van geloven.

Het is geen prettige volwassenheid waarin Avallone de beide meiden laat eindigen. Anna wordt verliefd op een oude vriend van haar broer Alessio, heeft er anderhalf jaar een complete seksuele relatie mee, maar raakt wel gedesillusioneerd. Op een leeftijd, waarin je aan alle kanten geestelijk en lichamelijk aan het ontwikkelen bent een leven leiden dat bijna uitsluitend volwassen is, moet wel sporen nalaten in iemand volwassenwording. Francesca en haar moeder worden lens geslagen door haar vader, zij ontdekt haar lesbische kant in zich en ontwikkelt een flinke mannenhaat. Dat maakt het haar mogelijk om kil en zakelijk te gaan optreden in een stripbar en zo haar geld te verdienen.

Beide meiden groeien uit elkaar en aan het eind komen ze elkaar bij Anna thuis weer tegen. Sandra, Anna’s moeder, stelt hen voor een tochtje naar Elba te maken, wat gemakkelijk kan op een dag. Dat is het enige hoopgevende aan het eind van de roman: als de meiden de werkelijkheid van Elba ondergaan hebben, zal blijken dat het eiland helemaal niet de hemel is, maar een andere werkelijkheid, waar het ook ploeteren en werken is om er het leven mogelijk te maken. Misschien lukt het de meisjes zo om een realistischer beeld van zichzelf en de wereld te krijgen.
[Silvia Avallone, Staal (Italiaanse titel: ‘Acciaio’, De Bezige Bij, 2010, 19,90]