Dead Poets Society is nog steeds een aanrader

Dead Poets Society
Regie: Peter Weir
Acteurs: Robin Williams e.a.
Jaar: 1989

Traditie, Eer, Discipline en Uitmuntendheid zijn de vier pijlers van de dure kostschool Welton. Daar wordt het licht der kennis ontstoken. We maken de openingsceremonie in september 1959 mee. De jongens noemen de school zelf ‘Helton’.
De nieuwe leerlingen maken kennis met elkaar. Neil Perry deelt met Tod Anderson een kamer. Tods broer heeft hier ook gestudeerd, knappe kop en alom gewaardeerd.
Alvorens te vertrekken verbiedt Neils vader hem in de redactie van het jaarboek te zitten. “Je doet er teveel dingen bij.” “Dat is niet eerlijk,” reageert Neil. Zijn vader neemt hem mee naar de gang en zegt: “Spreek me niet meer tegen in het openbaar. Zolang je geen arts bent, doe je wat ik zeg!”
0.11) De eerste les van mr. Keating, docent Engels en oud-leerling. Hij neemt hen mee naar de hal, waar de oude foto’s hangen van reeds lang overleden oud-leerlingen. ‘Captain, my captain” is een tekst van de dichter Whitman. “Pluk de rozen, nu het nog mag.” Carpe Diem, we zijn vergankelijk, maak wat van je leven, zegt Keating.
Knox Overstreet gaat eten bij de familie Danbury, waar wordt opengedaan door Chris, het vriendinnetje van Chet, de footballplayer van de familie.
Tijdens de les poëzie laat Keating het eerste hoofdstuk uit het studieboek scheuren. “Bedenk dat woorden en gedachten de wereld kunnen veranderen!”
0.17) Waarom lezen we poëzie? Omdat we behoren tot het menselijke ras. Het menselijke ras is vol passie. Poëzie, schoonheid , liefde geven het leven inhoud.
-Ach ik, leven vol terugkerende vragen, treinen vol oogkleppen, steden vol dwazen, wat heeft mijn leven daarin voor zin?
Antwoord: Het feit dat jij bestaat
Dat jij uniek bent in dit leven
dat je aan dit machtige stuk
je eigen vers zult toevoegen.
Keating besluit: “Wat wordt jullie vers?”

De groep studenten nemen de oude jaarboeken ter hand om achter de gegevens van Keating te komen. Daarin wordt gerept over Het dode dichters gezelschap , Dead Poets Society. Ermee geconfronteerd vertelt de docent: We wilden het merg uit het leven zuigen. In een indiaanse grot lazen de romantische dichters.
Neil wil dit herhalen en haalt de groep over om in de nacht op zoek te gaan naar de grot.
Hij heeft het citaat van Keating gevonden: “Ik ging naar het bos om het merg uit het leven te zuigen, om niet bij mijn dood te ontdekken dat ik niet geleefd heb.”

0.40) Tijdens een volgende les gaat Kating op de tafel staan in zijn lokaal. “Om mezelf eraan te herinneren de dingen steeds anders te zien.”
Er komt een auditie voor een Shakespearestuk. Neil wil acteur worden en krijgt de rol van Puck. Namens zijn vader schrijft hij zelf een brief aan de rector zelf, om toestemming te krijgen voor het extra-werk.
1.01) Keating laat de leerlingen rondkuieren op de binnenplaats, iedereen in een eigen tempo, dan komen ze in hetzelfde ritme. Hij laat zien dat iedereen zich aanpast. Het gaat hierom non-conformisme, jezelf blijven te midden van anderen. “Zoek je eigen pas, je eigen ritme. Kies je eigen weg, hoe gek die ook is.”
Tod is jarig en zit op de toegangsweg tot de school. Hij heeft dezelfde bureauset gekregen als vorig jaar. Na een gesprek met Neil gooit deze de set in het water. Samen lachen ze erom.

Tijdens een feestje zit Knox bij dronken wordende footballers. Hij zit naast Chris. Haar gezicht is heel dichtbij. Hij wil haar kussen. Chet die gewaarschuwd wordt door zijn vrienden, gaat een vechtpartij met hem aan.

Er verschijnt een anoniem artikel in de schoolkrant, waarin een pleidooi wordt gehouden om meisjes toe te laten op de school. Tijdens een bijeenkomst laat de rector merken dat hij de onderste steen boven wil halen om de dader te pakken te krijgen. Dan gaat de telefoon. Dalton zegt: “Het is God, voor meneer Nolan. Hij wil meisjes op Welton.”
Knox krijgt met de klopper op de kamer van rector Nolan.
Er volgt een gesprek tussen Keating en Nolan over de onorthodoxe lesmethoden. Het verband met de vorige affaire wordt ontkend, maar ‘je weet dat ze gemakkelijk beïnvloedbaar zijn.’ Keating vertelt Nolan over de exercitie op de binnenplaats: “Ik leer ze zelfstandig te denken.”
Nolan: “Op deze leeftijd , nooit! Je weet het, traditie en discipline.”

1.17) Neil keert terug van een repetitie en vindt zijn vader op zijn kamer. Deze heeft een eenzijdige discussie met hem over de absurde acteertoestanden. “Je bedroog me, heeft Keating je opgestookt?”
“Ik wilde je verrassen, ik heb allemaal negens.”
“Je stopt. Ik heb me veel ontzegd om je hier te krijgen. Je zult me niet teleurstellen.” Neil moet het toneel gaan afzeggen. Daarna heeft hij een gesprek met Keating, die adviseert: “Ga praten met hem en vertel hem duidelijk wat je wil.”
Intussen presteert Dalton het om de school van Chris te bezoeken, waar hij in haar klas een gedicht voorleest en haar bloemen geeft. De jongens gaan samen met Keating naar de voorstelling waarin Neil zal optreden. Neil meldt dat hij een gesprek met zijn vader gehad heeft en nu toestemming heeft. Als de jongens op het punt staan naar de schouwburg te gaan, verschijnt Chris om Dalton te waarschuwen voor het optreden van Chet. Ze gaat met hem mee naar de voorstelling en ze krijgen iets samen.
Tijdens het stuk ziet Neil vanachter de coulissen zijn vader staan. Als de groep het applaus in ontvangst neemt en zich afschminkt, wordt Neil geroepen en gaat met zijn vader naar huis. Hij krijgt te horen dat hij naar de strenge militaire school zal gaan, dan naar Harvard om dokter te worden. Hij heeft blijkbaar toch niet met zijn vader gesproken en zijn moeder doet er hier het zwijgen toe. Neil zal worden wat zijn vader nooit heeft kunnen worden en zo de naam van de familie verder brengen dan wel hooghouden. Er vindt weer geen communicatie plaats, omdat de vader niet wil luisteren naar de plannen van zijn zoon. Als iedereen in bed ligt, doet Neil het raam open, zet de kroon van bladeren die hij tijdens het spel op had op zijn hoofd en loopt naar beneden. Hij opent het kastje waar zijn vader een pistool bewaart en schiet zichzelf voor zijn hoofd. Radeloos en ontredderd treffen de ouders hun zoon aan.
1.40) Tod wordt wakker gemaakt en krijgt te horen dat Neil dood is. De jongens doen een jas over hun pyjama aan en lopen de sneeuw in. Tod loopt gillend naar voren en geeft over, terwijl hij de vader van Neil beschuldigt.
Keating vindt vervolgens de Thoreautekst over het merg en het leven in Neils lessenaar en huilt om de dood van de jongen. Tijdens het afscheid van Neil meldt Nolan, dat er een onderzoek naar de oorzaak van Neils dood gedaan zal worden, op verzoek van diens ouders.

1.48) De groep studenten houdt een stiekeme bijeenkomst. Cameron is de zaak aan het verlinken. “Ze zoeken een zondebok. Er is een erecode. Je moet de waarheid vertellen. Werk mee. Wij zijn de slachtoffers, ze willen Keating. Keating heeft ons gek gemaakt.”
Tod: “Keating is niet schuldig. Neil wilde zelf graag acteren.”
Cameron: “Ik vind dat Keating moet hangen. Ik vergooi mijn toekomst niet.”
Dalton slaat hem tegen de grond.
De jongens worden achtereenvolgens bij Nolan geroepen. Ze moeten tekenen dat Keating hen opgezet heeft. Dat zijn gedrag Neil het leven heeft gekost. Ook Tod tekent, onder dwang van zijn ouders.
1.55) Nolan neemt de klas over voor Engels. Cameron moet Prittchards tekst lezen, de inleiding die Keating eruit heeft laten scheuren. Ondertussen komt Keating zijn spullen halen. Hij loopt terug, richting deur. Tod staat op, als Keating langsloopt. “Ze dwongen me, meneer Keating.”
K.: “Ik geloof je, Tod”
Nolan dreigt met sancties als Tod niet stopt en sist Keating toe te verdwijnen. Tod gaat op tafel staan en zegt: “Captain, my captain.”
Ondanks de woedeaanvallen van Nolan volgen anderen Tod’s voorbeeld en op een paar mensen als Cameron na, staat iedereen op zijn tafel. Nolan is machteloos.
Geroerd zegt Keating: “Thank you, boys.”
Het laatste shot is Tod tussen de benen van een ander door gezien. Zo werkt het op tafel gaan staan ook omgekeerd!

Werken in de klas

a. In diverse fragmenten komt de geweldige kracht van de tweede taal naar voren. De kracht van poëzie e.d.

b. In meerdere fragmenten komt de vraag aan bod, wat iemand van zijn leven maakt: wat wordt jullie vers? Het merg uit het leven zuigen. Leerlingen kan de vraag gesteld worden om daar zelf antwoord op te geven. Ook kan de vraag gesteld worden wie van de leerlingen in de film het merg werkelijk uitgezogen heeft.

c. Het stuk van het gesprek met de vader na de repetitie tot en met de zelfdoding van Neil werkt heel goed als intro op vragen als:
– waarom doet Neil zo iets?
– kun je hier op de een of andere manier van schuld spreken?
– waren er andere manieren om deze situatie op te lossen? Welke andere oplossingen hadden ook kunen werken voor Neil?

Uit het gesprek over deze situatie kan heel goed duidelijk worden, dat suïcide geen oplossing is, omdat er in de meeste gevallen nog reële andere mogelijkheden zijn.

d. Het fragment aan het eind, van de druk op de jongens tot de slotscène’ is heel sterk en ontroerend. Een gesprek hierover kan de volgende ingrediënten hebben:
– waarom doet Tod dit?
– Wat is de zin ervan? Wat is het nut ervan?
Binnen deze scènes kan het verschil tussen nut en zin uitstekend verduidelijkt worden. Soms moet je dingen doen die je niet nuttig vindt, maar om zin te houden moet je het wel.
Wie werkt met een lessenserie over functies van levensbeschouwingen, kan hier een goed voorbeeld aan ontlenen voor de functie ‘inspireren en uitdagen’. Het gevoel van ‘hier sta ik, ik kan niet anders,” kan er duidelijk mee worden geïllustreerd.