Een beetje zwanger?

Bernard Madoff, de Wall Street handelaar, die via zijn piramideconstructie 50 miljard dollar wist te vergaren en te verliezen, deed alleen maar alsof hij het geld van zijn cliënten voor hen investeerde.  Gedurende de laatste 13 jaar kocht Madoffs firma geen geldswaarden ondanks dat die op de rekeningen van zijn klanten te zien waren. Met andere woorden. Madoff loog zijn klanten maar wat voor.?Ik vraag me af of hier iets achter zit van”jong geleerd is oud gedaan”.  Zou het gedrag van iemand die er geen been in ziet om anderen 50 miljard lichter te maken al begonnen zijn, toen hij jong was. ?In gesprekken met leerlingen merk ik dat een fikse minderheid er geen probleem mee heeft om als het uitkomt te spieken, dingen over te schrijven en als het niet gemerkt wordt plagiaat te plegen door te doen alsof wat ze in hun teksten schrijven niet van internet geplukt is. ?In een telefonische enquête in de VS meldde 49 % van de ondervraagde tieners dat liegen tegen ouders en opvoeders o.k. is. 61 % had dat ook het afgelopen jaar gedaan.  38 procent meent dat het breken van de regels op school nodig is om te slagen.  Niet meer dan 54 procent ziet de eigen ouders als rolmodel en veel tieners hebben helemaal geen rolmodel.?Toch zijn het ook deze mensen die verontwaardigd wijzen op de enorme zelfverrijking die de afgelopen jaren plaatsgevonden heeft op allerlei gebieden. Meteen wordt het vingertje uitgestoken in de richting van de anderen.  Zelden wordt het vingertje naar de eigen boezem gericht. Terwijl het zonneklaar is dat jaarlijks vele miljarden verloren gaan door diefstal op het werk, ziekmelding zonder het te zijn, oplichting van verzekeringsmaatschappijen en zo verder. “Ik heb niets illegaals gedaan,” hoor je dan. “Iedereen doet het toch.”?Als je aan het eind van je schoolloopbaan met je papiertje in de hand triomfantelijk loopt te verkondigen, dat je met een minimum aan inzet, een maximum aan andermans werk en enig liegen en bedriegen je diploma hebt gehaald, ben je niet anders dan de eerder genoemde Madoff.  Het gaat immers niet om de hoeveelheid foute toestanden, het gaat om het gedrag zelf.  Je bent niet integer, jij niet en Madoff niet.  Integriteit is geen vestje dat je af en toe aantrekt als het je uitkomt. Het is net als met zwanger zijn, je kunt niet een beetje zwanger zijn. Zo kun je ook niet een beetje integer zijn.  Als je aan je integriteit knabbelt, verlies je niet een beetje, maar heel je integriteit. ?Daarom hoop ik ook een aantal mensen in de toekomst niet meer tegen te komen. Zou ik hen ontmoeten in een zakelijke functie, als adviseur, als iemand die aan mij geld wil verdienen – waar in het algemeen niets mis mee is – dan zou ik toch besluiten om niet met hen in zee te gaan. Ik heb hen aan werk gezien in de klas en hen zonder blikken of blozen hun integriteit te grabbel zien gooien. Vaak zonder dat ze in de gaten hadden wat ze zich ermee aandeden.  Als de baan die ze nu hebben hen de kans biedt dat weer te doen, omdat ze er mee wegkomen dan wil ik graag degene zij die hen daartoe niet de kans geeft.  En ik ga weg met de gedachte: je was toen niet integer, waarom zou je het nu wel zijn?  Jong geleerd is immers oud gedaan.
Gepubliceerd in “De wereld volgens C13” in Schoolkrant de Keten, juni 2009