Leerlingen activeren met Cornell

Ondanks mijn 37 jaar leservaring slaag ik er niet altijd in leerlingen actief aan het werk te zetten, op een wijze die hen doet nadenken en de hersens pijnigen en die mij enige ontspanning geeft.

Een activiteit waar ik weinig leerlingen op kan betrappen is het maken van aantekeningen. Regelmatig laat ik horen dat een bepaalde opmerking van een leerling duidelijk meer niveau heeft dan wat je dagelijks in de klas kunt horen, dat die opmerking een goed en soms zelfs een gouden begin is voor een mooie levensbeschouwelijke bespiegeling en alles wat ik zie zijn enkele tientallen wenkbrauwen die vragend opgetrokken worden.

Sinds ik duidelijk verkondig dat de afrondende teksten die zij moeten inleveren OOK verwijzingen naar gesprekken en opmerkingen in de klas moeten bevatten willen ze boven het niveau van net voldoende uitkomen, is er wat meer activiteit te bespeuren.

Een tweede manier denk ik gevonden te hebben in het verplicht stellen van het vullen van een wiki-pagina, waarop de leerlingen om de beurt een lesverslag plaatsen, dat alle andere leerlingen aan het eind van de lessenreeks kunnen gebruiken voor hun afrondende opdracht.

Een derde manier heb ik overgenomen van het hoger onderwijs in de Verenigde Staten. Het kan best zijn dat het ook hier algemeen is, maar daar heeft het een mooie naam en die ben ik tegengekomen bij enkele sites die zich met productiviteitsontwikkeling bezighouden. Het heet het ‘Cornell Note-taking System’.

IK vertaal hieronder de zaken die ik erover gevonden heb en leg daarna mijn gebruik ervan uit.

Een A4-pagina wordt verdeeld in drie stukken. Links een kolom van 6 cm, de ‘sleutelkolom’ genoemd. Rechts een kolom van 15 centimeter die de aantekeningenkolom genoemd wordt. Onderaan de pagina is een ruimte van 5 centimeter, de zogenaamde samenvattingsruimte.

De pagina is in de eerste plaats bedoeld voor het maken van college-aantekeningen en daar gaan de opmerkingen ook vooral over:

Verslagleggen: gebruik de aantekeningenkolom om een collegeverslag te maken met korte telegraafachtige zinnen.
Vragen: zodra het college over is formuleer je vragen op basis van wat je in je aantekeningen hebt weergegeven. Vragen opschrijven helpt je betekenissen te verduidelijken, relaties te ontdekken, continuïteit te creëren en het geheugen te verstevigen. Ook levert het schrijven van vragen een goede voorbereidingen op het latere tentamen.
Reciteren: bedek het aantekeningendeel met een stuk papier. Kijk dan naar de sleutelvragen en – woorden die je neergeschreven hebt en probeer hardop in je eigen woorden antwoord te geven op de vragen en uitleg bij de sleutelwoorden.
Reflecteer: reflecteer op het materiaal door jezelf vragen te stellen, zoals: “Wat is de betekenis van deze feiten? Op welke principes zijn ze gebaseerd? Hoe kan ik ze toepassen? Hoe passen ze in wat ik reeds weet? Wat zit er achter?”
Overzien: besteed tenminste iedere week tien minuten om je vorige aantekeningen te bekijken. Als je dat doet, zul je een groot deel ervan actief houden voor direct gebruik, maar ook voor het tentamen.

De ruimte onderaan ‘de samenvattingsruimte – is bedoeld om de aantekeningen van die pagina in enkele zinnen samen te vatten.

Wat ga ik ermee doen?

Met name voor mijn leerlingen in de tweede fase lijkt me een aangepaste vorm van dit model uitstekend geschikt om actieve leerlingen te worden en hen ook in te leiden in een goede manier om later een actieve student te worden.

Ik maak de teksten die leerlingen moeten bestuderen en bespreken zo op, dat de ‘sleutelkolom’ en de ‘samenvattingsruimte standaard aanwezig zijn.
De aantekeningenruimte gebruik ik om de teksten van de cursus te plaatsen.
Als docent kan ik dus steeds zien, of de leerling in de linkerkolom dan wel aan de onderkant aan het werk zijn geweest.
Na bestudering van een tekst kan ik vragen om reacties vanuit de sleutelkolom.
Ik kan hen vragen hoe ze de pagina samengevat hebben en anderen die invulling voorleggen.
Ik kan ze elkaars samenvattingen laten beoordelen.
Ik kan de ander de vragen van de een laten beantwoorden.
Door te verlangen dat er naast en onder de tekst actief eigen opmerkingen gekrabbeld worden kan ik de actieve inspanning van leerlingen doen toenemen. Althans, dat verwacht ik.

Wie andere methoden heeft, hier vraagtekens bij heeft, reageer a.u.b.!
Een voorbeeld in pdf-bestand heb ik toegevoegd.
cornellsystem.pdf