Photoshoppende tieners zijn mediawijzer

Fotoshoppende tieners zijn zich meer bewuster van beeldmanipulatie in de media en daardoor zijn ze minder ontevreden over hun eigen uiterlijk.
Dat mediawijsheid kan bijdragen aan het persoonlijk welbevinden van tieners, is een opmerkelijke resultaat van onderzoek onder 500 tieners van 11-17 jaar, uitgevoerd door stichting Mijn Kind Online bij de lancering van de tweede editie van de Mediawijzer-krant die MKO samen met Kidsweek maakt. Mediawijsheid is dus iets wat je niet alleen uit de boekjes leert, maar vooral ook door zelf aan de slag te gaan met het maken van media. Dat kinderen graag op school meer willen leren over het maken van media, kwam vorig jaar uit het onderzoek dat de eerste editie van de Mediawijzer-krant begeleidde. Het hele onderzoek is via www.mijnkindonline.nl te downloaden, zie hier.
Resultaten:
• 61% wil beroemd worden
• Ruim een derde van de meisjes wil dunner zijn
• Tweederde is tevreden met het eigen uiterlijk
• Hoe meer media tieners zien, hoe meer ze willen veranderen aan zichzelf
• Ruim de helft bewerkt hun eigen foto
• 62% denkt dat bijna alle foto’s in bladen en reclames gefotoshopt zijn
• Fotoshop-vaardige tieners zijn bewuster van manipulatie foto’s in de media
• Tieners die operatie willen, zijn minder goed op de hoogte van beeldbewerking door de media
• 96% vindt flink bewerken met Photoshop niet okee.
Dit en andere resultaten komen voort uit het onderzoek ‘(on)bewerkt beroemd’ dat Marion Duimel heeft uitgevoerd voor stichting Mijn Kind Online in samenwerking met www.mediawijzer.net.
Het onderzoek hoort bij de themaweek van het Expertisecentrum Mediawijsheid, ‘Lekker beroemd’, over imago-management. Doel is om kinderen, hun ouders en hun leraren voor te lichten over hoe media werken. Wat is de invloed van media op je identiteit, je imago? Hoe gebruik je media om je imago te managen? Hoe presenteer je je zelf online? Aan de themaweek doen tal van organisaties en bekende Nederlanders mee, van TMF en Zappelin tot de acteurs van SpangaS, Yolanthe van Ceauberg van Kasbergen en Gerard Joling, zie www.mediawijzer.net

61% wil beroemd worden
Van de 11-17-jarigen zegt 61 % beroemd te willen worden. Jongens die beroemd willen worden, hopen dat vooral te doen als sporter en als wetenschapper, expert of uitvinder. Meisjes vergaren liever faam als zangeres, actrice of fotomodel.
Ruim een derde van de meisjes wil dunner zijn
Uit het onderzoek, dat vooral ingaat op de relatie tussen het zelfbeeld van de jongeren en het zien van ideaalbeelden in de media, blijkt verder dat ruim een kwart van de tieners graag dunner wil zijn, vooral meisjes. Op de tweede plaats staat een mooiere huid en op de derde plaats een andere lengte. Ruim een derde van de tieners wil niets veranderen. Leeftijd speelt daarbij een grote rol: hoe ouder de tiener hoe vaker hij/ zij iets wil veranderen.

Tweederde is tevreden met het eigen uiterlijk
Tweederde is wel tevreden met zijn uiterlijk en slechts 5% zegt echt ontevreden te zijn. Hun ogen vinden ze het vaakst mooi aan zichzelf. De neus is iets wat de minste tieners mooi vinden. Een op de zeven ondervraagde tieners die iets wil veranderen aan zichzelf, zou wel een operatie willen, al is slechts 3% bereid ervoor te betalen.

Hoe meer media tieners zien, hoe meer ze willen veranderen aan zichzelf
Hoe meer tieners ideaalbeelden zien in de media, zoals in programma’s als Hollands Next Topmodel, Extreme Make-over en showprogramma’s, hoe vaker ze iets willen veranderen aan hun lichaam. Ze willen vooral iets veranderen aan hun lichaam, huid en dunner zijn. Maar ook vinden tieners meer mooi aan zichzelf naarmate ze naar meer media kijken, vooral hun ogen, mond en haar.

Ruim de helft bewerkt hun eigen foto
Driekwart van de tieners fotografeert zichzelf wel eens. Ruim de helft bewerkt hun foto’s vervolgens, vooral meisjes zijn hiermee bezig. De top drie is foto’s zwart-wit en lichter of donkerder maken, bijsnijden (croppen) en tekst eroverheen zetten. Pukkeltjes wegwerken doet één op de vijf tieners. Driekwart van de fotobewerkers zet na dergelijke creatieve aanpassingen hun foto online.
62% denkt dat bijna alle foto’s in bladen en reclames gefotoshopt zijn
16% gaat ervan uit dat dit ongeveer driekwart is en 22% denkt dat de helft, een kwart of niets bewerkt is. Leeftijd en schooltype zijn daarbij belangrijk: hoe jonger en hoe lager het opleidingsniveau, hoe groter zij het aandeel onbewerkte foto’s in de media inschatten. Zij doorzien dus een stuk minder dat beelden vaak niet echt zijn.

Fotoshop-vaardige tieners zijn bewuster van manipulatie foto’s in de media
Hoe frequenter tieners foto’s maken van zichzelf en hoe meer ze die foto’s bewerken, hoe hoger zij het aandeel gephotoshopte beelden in de media inschatten. Zij zijn dus bewuster van de mate waarin beelden in tijdschriften, op internet en televisie worden gemanipuleerd. “Deze resultaten laten zien dat kinderen ‘mediawijs’ worden door zelf media te leren maken. Het onderzoek onderstreept de noodzaak om al op de basisschool kinderen vaardigheden bij te brengen en zo aandacht te besteden aan mediawijsheid. Je moet zo vroeg mogelijk beginnen”, vindt de stichting Mijn Kind Online.

Tieners die operatie willen minder goed op de hoogte van fotoshoppen door de media
Opvallend is dat de tieners die geopereerd willen worden, minder goed op de hoogte zijn van het aandeel geshopte beelden in de media dan de tieners die geen operatie willen. Zij denken dus vaker dat de modellen er echt zo mooi uitzien. Tieners er extra op wijzen dat bijna niemand er zo uit ziet kan dus geen kwaad.

96% vindt flink bewerken met Photoshop niet okee
Een kwart vindt het stom dat mensen foto’s van zichzelf bewerken. Ruim de helft vindt alleen de foto verbeteren door hem bijvoorbeeld lichter of donkerder te maken goed. De huid mooier maken is volgens hen ‘not done’. Ongeveer een vijfde vindt het ook goed als de huid mooier gemaakt wordt. Slechts 4% is het eens met de fotobewerkingen waarin mensen ook dunner gemaakt worden.
Mijn Kind Online meent dat door de grote aandacht voor uiterlijk in de media en de daarbij horende ‘celebrity culture’ waarin jongeren opgroeien, deze jonge mensen sterk worden beïnvloed in de fase waarin ze bezig zijn met hun identiteit. Daardoor kijken ze kritisch naar hun eigen uiterlijk en vormen er een eigen oordeel over, mogelijk met ontevredenheid tot gevolg.

Hoe hoger de opleiding, hoe bewuster men een kritische houding tegenover media heeft kunnen ontwikkelen, hoe zelfverzekerder dat maakt en hoe minder die media-invloed leidt tot ontevredenheid over het eigen uiterlijk. “Dat houdt in dat media-les ook zou kunnen bijdragen aan het vormen van een gezond zelfbeeld van jongeren, waardoor het bijdraagt aan het persoonlijk welzijn”, aldus MKO.
Marion Duimel en Justine Pardoen

LIA 133 15-6-2009