Toon Tellegen 1

Op mijn vraag in LIA 199 naar wie verhalen van Toon Tellegen gebruikt in zijn of haar lessen kreeg ik twee duidelijke reacties. Voor beide uiteraard hartelijk dank!

De eerste is van Ad Uijtdewilligen, die opmerkte:

“Het verhaal van het nijlpaard van Toon Tellegen vind je in de methode Labyrint deel 1, blz 14. Het is uit ‘misschien wisten zij alles’.”

De tweede, uitgebreidere reactie komt van Bianca Boers, die schrijft: “Ik ben eerstegraads docent HVO (Humanistisch Vormings Onderwijs) en levensbeschouwing en heb een bedrijfje (genaamd ZININZIN) dat trainingen (nascholingen) verzorgt voor collega-docenten, kindercoaches, creatief therapeuten etc.

Ik maak graag gebruik van de verhalen van Toon Tellegen. Het bijzondere van het werken met metaforen is dat ze:

·    niet bedreigend zijn (worden ook gebruikt bij coaching/ noemt men ook wel helende verhalen)

·    onafhankelijkheid stimuleren

·    om natuurlijke weerstanden heen gaan

·    platform voor creativiteit aanbieden

·    subtiel zijn, de aandacht vragen en het onderbewuste aanspreken

·    beter onthouden worden (ezelsbruggetje effect)

Mijn favoriete verhaal is het verhaal over HET KLEINE ZWARTE DOOSJE (blz. 371). Ik heb dit verhaal gebruikt als voorbeeld van een fictief verhaal in de training ‘Iedereen verTELT’ om uit te leggen waarom er veel gebruik gemaakt wordt van metaforen bij levensbeschouwing. Het kleine zwarte doosje in dit verhaal staat symbool voor het geheugen. Het geheugen van een mens is te vergelijken met een doosje, waarin verhalen worden bewaard. Verhalen die je gehoord hebt en die je geraakt hebben. Verhalen die bij jou geboren zijn toen je op een bepaald moment gevraagd werd iets te vertellen over een gebeurtenis die voor jou belangrijk was. En verhalen van anderen, die zo’n indruk op je hebben gemaakt dat je ze in je eigen verhalendoosje bewaren wilt.

Ik gebruik dit verhaal ook vaak als inleiding bij het onderwerp ‘afscheid nemen’. Als verwerkingsopdracht laat ik de leerlingen een mooie herinneringsdoos maken.

Ik vond ook nog een werkblad met het verhaal ‘ DE EEKHOORN SCHROK MIDDEN IN DE NACHT WAKKER’ en ‘DENK JE DAT WE OOIT AFGELOPEN ZIJN?’. Ik weet helaas niet meer op welke bladzijde het verhaal staat.

Verder gebruik ik verschillende verhalen van Toon Tellegen vaak als inleiding bij een filosofisch (leer)gesprek. Zijn verhalen stimuleren de verwondering en het stilstaan bij eenvoudige alledaagse gebeurtenissen. Kunnen dieren zichzelf mooi vinden? Kan een dier menselijke eigenschappen hebben? Kunnen dieren zich vervelen? Kunnen dieren slecht zijn? Dat levert hele mooie gesprekken op!

Bij het onderwerp ‘Karaktereigenschappen’ gebruik ik ook de dieren uit de verhalen van Tellegen (het zouden ook mensen kunnen zijn). Mijn ervaring is dat leerlingen het makkelijker/prettiger vinden om naar aanleiding van de karaktereigenschappen van dieren over hun eigen karaktereigenschappen na te denken. In de training ‘ZINvol werken met portret en zelfportret; creatieve werkvormen bij identiteitsontwikkeling’ heb ik dit als voorbeeld uitgewerkt. De opdracht is dan ‘Op welk(e) dier(en) lijk jij?’ Als verwerkingsopdracht maken de leerlingen zelfportretten à la Dali.

De verhalen en werkvormen die ik genoemd heb zijn (aangepast op het niveau) zowel in de bovenbouw van de lagere school, op de middelbare school en in het volwassenenonderwijs te gebruiken.