Werken met Thirteen

In ons Te Denken Geven 3 hebben een aantal hoofdstukken ingeruimd voor ethiek en een ethische analyse. Om de leerlingen extra te motiveren hebben we een film uit hun leefwereld gekozen, die aan de hand van drie verschillende opdrachten in zijn geheel gezien wordt. De film is ‘Thirteen’ en we hebben ons onder andere door opmerkingen als de volgende laten leiden:

“Een tienerfilm op zich kan al niet veel zijn. Een tienerfilm die Thirteen heet is ronduit bespottelijk. Maar een tienerfilm die Thirteen heet en ook nog eens is geschreven door een tiener, dat gaat mijn net uitgetienerde hoofd echt een beetje te ver. Dacht ik.

Neem een school met heel veel stoere negers, een paar nerds en een tros hotte chicks. Voeg een overdosis drama toe. Ga vervolgens met de camera in een kruiwagen zitten en laat die door een dronkelap heen en weer duwen. Dan heb je Thirteen. Een niet al te sterk verhaal over een meisje dat graag bij het populairste meisje van de school wil horen. Dat lukt en samen doen ze alles wat niet mag. Tot het uit hand loopt. Een verhaal van thirteen in een dozijn. Geen opbouw, geen spanningsbogen. Niets vernieuwends eigenlijk.

Hoe kan het dan dat je af en toe toch bijna in huilen uitbarst? Dat je een continue spanning in je lichaam voelt? Dat je meeleeft zoals je nog nooit mee hebt geleefd. Dat komt omdat het echt is. Op de een of andere manier hebben ze dit slappe verhaal geloofwaardig weten te maken. Het spel is geen spel meer. De hoofdrolspeelsters worden je vriendinnen, de moeder wordt je eigen moeder. Het is zo ontzettend goed geacteerd, je wordt er bang van. De scène waarin moeder en dochter huilend op de keukenvloer zitten is hartverscheurend. Misschien duurt hij wel vijf minuten. Je gelooft het. Het is naar, echt naar. Ga kijken. Ga gewoon kijken. Soms is tienerleed best heel mooi.”
ontleend aan http://www.spunk.nl/article/article.php?id=1078487790484

Het verhaal
“Thirteen vertelt het verhaal van Tracy. Ze begint de film als een veelbelovende leerlinge die nog met knuffels en Barbie-poppen speelt. Wanneer ze voet zet in de middelbare school, waar de seksuele spanning te snijden is, raakt ze onder de indruk van zelfzekere en hippe Evie Zamora, die bekend staat als ‘de coolste meid van de school’. Evie is enorm populair, superknap en snobistisch. Ze is alles wat Tracy plotseling wil en moet zijn. Eerst is er geen hoop dat Tracy ooit zou aanvaard worden in Evie’s selecte clubje. Ze heeft niet de juiste houding, niet de juiste vrienden en zeker niet de juiste look. Maar Tracy verandert stap voor stap in de ideale tiener. Ze leert alles over make-up, kleding, kapsels, hoe haar te gedragen… Zo ontcijfert ze de code van populariteit, wint ze Evie als haar levenslustige beste vriendin en begint ze zelfs de aandacht van jongens te trekken. Maar Tracy’s wens om vroegtijdig volwassen te worden, heeft ook zijn gevolgen. De goede band die ze heeft met haar hardwerkende moeder gaat verloren, ze begint te spijbelen en ondanks haar diepgaande haatgevoelens voor de ex-junkie waarmee haar moeder momenteel omgaat, begint ze zelf drugs te gebruiken. Een aangrijpend verhaal over een meisje, gevangen in een wervelwind van gevoelens. En ze is nog steeds slechts 13 jaar…”

Bron: http://www.cinebel.be/nl/film/10990-Thirteen.htm

Op de website van www.scholieren.com is een samenvatting te vinden, die als opdracht voor levensbeschouwing is gemaakt.

Een aantal levensbeschouwelijke en ethische vragen die aan bod komen worden in de samenvatting genoemd:

* Waarom wil ik met de coolste meiden omgaan?
* Waarom verleg ik mijn eigen grenzen om bij de meiden te horen. Zelfs stelen?
* Wat heb ik voor erkenning over?
* Waarom en wat doe ik mijn moeder aan?
* Waarom doe ik de dingen die ik de vriend van mijn moeder zelf verwijt?
* Wat bezielt Evie om anderen kapot te willen maken?
* Wie ben ik nu eigenlijk?
* Hoe moeten jongens en meisjes met elkaar omgaan?
* Wat betekent ouderliefde?
* Tracy’s oude vriendin staat voor haar klaar ook al heeft ze haar laten vallen. Moet je dat accepteren? Is het niet naief?
* Moet je als ouder onvoorwaardelijk je kind liefhebben?
* Kun je het gedrag van je kind afwijzen en toch van haar houden?
* Hoe geloofwaardig is het einde?

Uitwerking van de werkvorm
Het eerste gedeelte tot en met de scène waarin Tracy de portefeuille van een bellende vrouw steelt en met Evie en haar vriendinnen aan de koop slaat gebruiken we om de leerlingen een aantal ethische vragen te laten formuleren. Zo wordt het verschijnsel ethische vraag snel onderscheiden van de levensbeschouwelijke vraag.

Vervolgens gebruiken we het middenstuk van de film om aan de hand van Tracy, Evie en Mel erachter te komen hoe de drie met waarden, normen en geweten omgaan. We vragen de leerlingen de waarden van de drie hoofdpersonen die ze zijn tegengekomen te noteren. vervolgens de normen die uit de waarden voortvloeien en zichtbaar zijn in het gedrag van ieder. En tenslotte vragen we of ze ergens iets merken van het geweten van de drie vrouwen.

Als verderop het begrip ‘ethische analyse’ duidelijk gemaakt is en de leerlingen weten welke stappen daarbij gedaan moeten worden, laten we de rest van de film zien, vragen de leerlingen een duidelijke ethische vraag te formuleren en die via het model van de ethische analyste te beantwoorden. Ze maken dan gebruik van het materiaal dat ze in de film gezien hebben. Voordeel is dat iedere leerling dezelfde informatie heeft en dus ook iedereen evenveel weet over de film en de hoofdpersonen. Dat maakt het gesprek over de ethische analyse een stuk gemakkelijker dan wanneer een leerling een andere ethische vraag neemt, daarover informatie verzamelt en zhij ineens de deskundige in de klas blijkt te zijn.

De leerlingen zijn uiteraard nieuwsgierig naar het vervolg van de film na de eerste vertioning, wat enige motivatie oplevert om zo snel mogelijk te werken om het vervolg ook snel te kunnen zien.